એકમ કોષ (unit cell) એટલે શું? તેના પ્રકારો જણાવો. એકમ કોષની લાક્ષણિકતાઓ લખો. એકમ કોષના વિવિધ પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) એકમ કોષ એ સ્ફટિકીય ઘનનો સૌથી નાનો પુનરાવર્તિત માળખાકીય એકમ છે,જેનું ત્રિ-પરિમાણમાં પુનરાવર્તન કરવાથી સમગ્ર સ્ફટિક લેટીસ બને છે.
એકમ કોષની લાક્ષણિકતાઓ:
એકમ કોષ છ પરિમાણો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે: ત્રણ ધારની લંબાઈ $(a, b, c)$ અને ત્રણ આંતર-પૃષ્ઠ ખૂણા $(\alpha, \beta, \gamma)$.
એકમ કોષના પ્રકારો:
$1$. આદિમ (Primitive) એકમ કોષ: ઘટક કણો માત્ર ખૂણાના સ્થાનો પર જ હાજર હોય છે.
$2$. કેન્દ્રિત (Centred) એકમ કોષ: ખૂણાઓ ઉપરાંત અન્ય સ્થાનો પર પણ ઘટક કણો હાજર હોય છે.
કેન્દ્રિત એકમ કોષના પ્રકારો:
$(i)$ અંતઃ-કેન્દ્રિત (Body-Centred) એકમ કોષ: ખૂણાઓ ઉપરાંત તેના શરીરના કેન્દ્રમાં એક ઘટક કણ હોય છે.
$(ii)$ ફલક-કેન્દ્રિત (Face-Centred) એકમ કોષ: ખૂણાઓ ઉપરાંત દરેક ફલકના કેન્દ્રમાં એક ઘટક કણ હોય છે.
$(iii)$ અંત-કેન્દ્રિત (End-Centred) એકમ કોષ: ખૂણાઓ ઉપરાંત કોઈપણ બે વિરુદ્ધ ફલકોના કેન્દ્રમાં એક ઘટક કણ હોય છે.