અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ (prophase-$I$) ના વિવિધ તબક્કાઓ કયા છે? દરેક તબક્કા દરમિયાન થતી રંગસૂત્રીય ઘટનાઓ વર્ણવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ લેપ્ટોટીન: આ અર્ધીકરણનો પ્રથમ તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન રંગસૂત્રો ધીમે ધીમે દ્રશ્યમાન થાય છે. લેપ્ટોટીન દરમિયાન રંગસૂત્રોનું સંઘનન ચાલુ રહે છે.
$\Rightarrow$ દરેક રંગસૂત્ર બે રંગસૂત્રિકાઓ (chromatids) અને સેન્ટ્રોમિયરનું બનેલું હોય છે,પરંતુ તે એકબીજા સાથે ગૂંચવાયેલા હોવાથી તેમનું દ્વિ સ્વરૂપ સ્પષ્ટ દેખાતું નથી.
$(ii)$ ઝાયગોટીન: આ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રોની જોડ બનવાની શરૂઆત થાય છે,જેને સાયનેપ્સિસ (synapsis) કહેવામાં આવે છે. આવી જોડાયેલી રંગસૂત્રોની જોડીને એકસૂત્રી અથવા બાયવેલેન્ટ (bivalent) કહેવાય છે.
$(iii)$ પેકીટીન: આ તબક્કા દરમિયાન બાયવેલેન્ટ રંગસૂત્રો સ્પષ્ટપણે ટેટ્રાડ (tetrad) તરીકે દેખાય છે. આ તબક્કો રિકોમ્બિનેશન નોડ્યુલ્સની હાજરી દ્વારા ઓળખાય છે.
$\Rightarrow$ સમજાત રંગસૂત્રોની અ-બહેન રંગસૂત્રિકાઓ (non-sister chromatids) વચ્ચે વ્યતિકરણ (crossing over) થાય છે,જે રિકોમ્બિનેઝ ઉત્સેચક દ્વારા થતી પ્રક્રિયા છે.
$\Rightarrow$ વ્યતિકરણને કારણે જનીનિક દ્રવ્યનું પુનઃસંયોજન થાય છે.
$(iv)$ ડીપ્લોટીન: ડીપ્લોટીનની શરૂઆત સાયનેપ્ટોનેમલ કોમ્પ્લેક્સના વિઘટન દ્વારા થાય છે. વ્યતિકરણના સ્થાનો સિવાય સમજાત રંગસૂત્રો એકબીજાથી અલગ થવા લાગે છે.
$\Rightarrow$ આ $X$-આકારની રચનાઓને કાયઝમેટા (chiasmata) કહેવામાં આવે છે.
$(v)$ ડાયાકીનેસિસ: આ અર્ધીકરણની પૂર્વાવસ્થા-$I$ નો અંતિમ તબક્કો છે. કાયઝમેટાનું અંતિમકરણ થાય છે અને રંગસૂત્રો સંપૂર્ણપણે સંઘનિત થાય છે. કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થાય છે અને કોષકેન્દ્રપટલ તૂટી જાય છે.

Explore More

Similar Questions

..................... તે સ્થાનને ચિહ્નિત કરે છે જ્યાં વ્યતિકરણ (crossing over) થયું હોય.

પૂર્વાવસ્થા-$I$ ની ઉપઅવસ્થાઓનો સાચો ક્રમ જણાવો.

જ્યારે રંગસૂત્રો પર સિનેપ્સિસ (synapsis) પૂર્ણ થાય છે,ત્યારે કોષ કયા તબક્કામાં પ્રવેશ્યો છે તેમ કહેવાય?

"અર્ધીકરણ" (meiosis) શબ્દ કોણે આપ્યો હતો?

જનીનોનું વિશ્લેષણ .... દરમિયાન થાય છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo