અશ્મિઓ (fossils) એટલે શું? તે કેવી રીતે બને છે? અશ્મિઓની ઉંમર નક્કી કરવાની બે પદ્ધતિઓ ટૂંકમાં વર્ણવો. ઉત્ક્રાંતિની પ્રક્રિયાના અભ્યાસમાં અશ્મિઓની કોઈપણ એક ભૂમિકા જણાવો.

(N/A) અશ્મિઓ એ પૃથ્વીના પોપડાના વિવિધ સ્તરોમાં મળી આવતા પ્રાચીન સજીવોના સચવાયેલા અવશેષો અથવા છાપ છે.
જ્યારે મૃત સજીવોનું સંપૂર્ણ વિઘટન થતું નથી ત્યારે અશ્મિઓ બને છે. જ્યારે સજીવો વૃક્ષના ગુંદર (resin),જ્વાળામુખીના લાવા અથવા ગરમ કાદવ જેવા પદાર્થોમાં ફસાઈ જાય છે,ત્યારે આ પદાર્થો સમય જતાં સખત થઈ જાય છે અને સજીવના શરીરના ભાગો અથવા છાપને સાચવી રાખે છે.
અશ્મિઓની ઉંમર નક્કી કરવાની બે પદ્ધતિઓ:
$(a)$ સાપેક્ષ પદ્ધતિ: આમાં અશ્મિ જે ખડકના સ્તરમાં મળી આવે છે તેની ઉંમરનો અંદાજ લગાવવામાં આવે છે. સપાટીની નજીકના સ્તરોમાં મળેલા અશ્મિઓ તાજેતરના હોય છે,જ્યારે ઊંડા સ્તરોમાં મળેલા અશ્મિઓ વધુ પ્રાચીન હોય છે.
$(b)$ રેડિયો-કાર્બન ડેટિંગ પદ્ધતિ: આ પદ્ધતિમાં અશ્મિમાં રહેલા કાર્બનના વિવિધ આઇસોટોપ્સ (ખાસ કરીને $C^{14}$) ના ગુણોત્તરને માપીને તેની ઉંમરની ગણતરી કરવામાં આવે છે.
ઉત્ક્રાંતિમાં અશ્મિઓની ભૂમિકા: અશ્મિઓ ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસના પુરાવા પૂરા પાડે છે અને સજીવોના વિવિધ જૂથો વચ્ચેની કડીઓ શોધવામાં મદદ કરે છે,જેમ કે $Archaeopteryx$,જે સરીસૃપ અને પક્ષીઓ વચ્ચેની કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.