ઇલેક્ટ્રોફાઇલ (Electrophiles) અને ન્યુક્લિયોફ | vedclass

Name: Exam Paper Generator | JEE NEET Paper Generator | Vedclass
Brand: Vedclass
Rating: 5 (35 reviews)

Question

(N/A) ન્યુક્લિયોફાઇલ અને ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયાઇલેક્ટ્રોફાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા$(i)$ જે પ્રક્રિયક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે તેને ન્ય

Vedclass · Accepted Answer

Vedclass · Answer

(N/A) ન્યુક્લિયોફાઇલ અને ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયાઇલેક્ટ્રોફાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા$(i)$ જે પ્રક્રિયક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે તેને ન્યુક્લિયોફાઇલ $(Nu:)$ કહેવાય છે,એટલે કે ન્યુક્લિયસ શોધનાર,અને આ પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયા કહેવાય છે.$(i)$ જે પ્રક્રિયક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનો સ્વીકાર કરે છે તેને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(E^{+})$ કહેવાય છે,એટલે કે ઇલેક્ટ્રોન શોધનાર,અને આ પ્રક્રિયાને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા કહેવાય છે.$(ii)$ ધ્રુવીય કાર્બનિક પ્રક્રિયા દરમિયાન,ન્યુક્લિયોફાઇલ સબસ્ટ્રેટના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર પર હુમલો કરે છે.$(ii)$ ધ્રુવીય કાર્બનિક પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ સબસ્ટ્રેટના ન્યુક્લિયોફિલિક કેન્દ્ર પર હુમલો કરે છે.$(iii)$ સબસ્ટ્રેટનું ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર એ સબસ્ટ્રેટનો ચોક્કસ પરમાણુ અથવા ભાગ છે જે ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે.$(iii)$ સબસ્ટ્રેટનું ન્યુક્લિયોફિલિક કેન્દ્ર એ સબસ્ટ્રેટનો ચોક્કસ પરમાણુ અથવા ભાગ છે જે ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ છે.$(iv)$ ન્યુક્લિયોફાઇલના ઉદાહરણોમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા ઋણ આયનો જેવા કે હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^{-})$,સાયનાઇડ $(CN^{-})$,કાર્બેનાયન $(R_{3}C^{-})$ અને તટસ્થ અણુઓ જેવા કે $H_{2}O:$,$RNH_{2}$,$R_{2}NH$,$R_{3}N$ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.$(iv)$ ઇલેક્ટ્રોફાઇલના ઉદાહરણોમાં ધન આયનો જેવા કે કાર્બોકેટાયન ($CH_{3}^{+}$,$CH_{3}CH_{2}^{+}$) અને કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(>C=O)$ અથવા આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સ $(R-X)$ જેવા ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા તટસ્થ અણુઓનો સમાવેશ થાય છે.$(v)$ આ પ્રજાતિઓ પરમાણુ પર હાજર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયક તરીકે કાર્ય કરે છે.$(v)$ કાર્બોકેટાયનમાં કાર્બન પરમાણુ પાસે છ ઇલેક્ટ્રોન (sextet) હોય છે; તેથી,તે ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.$(vi)$ આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સ જેવા તટસ્થ અણુઓમાં,$C-X$ બંધની ધ્રુવીયતાને કારણે,કાર્બન પરમાણુ પર આંશિક ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર બનાવે છે જ્યાં ન્યુક્લિયોફાઇલ હુમલો કરી શકે છે.$(vi)$ પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયક ન્યુક્લિયોફાઇલ પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મેળવી શકે છે,અને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા થાય છે.

વિભાગ-$A$	વિભાગ-$B$
$(1)$ મુક્ત મૂલક (Free radical)	$(A)$ લુઈસ બેઈઝ
$(2)$ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી (Electrophile)	$(B)$ વિદ્યુત તટસ્થ
$(3)$ કેન્દ્રાનુરાગી (Nucleophile)	$(C)$ અષ્ટક પૂર્ણ
	$(D)$ લુઈસ એસિડ
	$(E)$ એકી સંખ્યામાં ઇલેક્ટ્રોન
	$(F)$ અપૂર્ણ અષ્ટક

ઇલેક્ટ્રોફાઇલ (Electrophiles) અને ન્યુક્લિયોફાઇલ (Nucleophiles) એટલે શું? ઉદાહરણો સાથે સમજાવો.

Similar Questions

નીચેનામાંથી કઈ સ્પીસીઝ ઇલેક્ટ્રોફાઇલ (ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી) છે?

સાયનાઇડ આયન $(CN^-)$ એ:

નીચેની સ્પીસીઝ માટે ન્યુક્લિયોફિલિસિટીનો સાચો ક્રમ કયો છે?

ઉભયદંતી કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકો એટલે શું? ઉદાહરણ સાથે વિસ્તૃત સમજૂતી આપો.

Vedclass Test Series

Exam Paper Generator

Online Exam Module

ન્યુક્લિયોફાઇલ અને ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયા	ઇલેક્ટ્રોફાઇલ અને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા
$(i)$ જે પ્રક્રિયક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનું દાન કરે છે તેને ન્યુક્લિયોફાઇલ $(Nu:)$ કહેવાય છે,એટલે કે ન્યુક્લિયસ શોધનાર,અને આ પ્રક્રિયાને ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયા કહેવાય છે.	$(i)$ જે પ્રક્રિયક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મનો સ્વીકાર કરે છે તેને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ $(E^{+})$ કહેવાય છે,એટલે કે ઇલેક્ટ્રોન શોધનાર,અને આ પ્રક્રિયાને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા કહેવાય છે.
$(ii)$ ધ્રુવીય કાર્બનિક પ્રક્રિયા દરમિયાન,ન્યુક્લિયોફાઇલ સબસ્ટ્રેટના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર પર હુમલો કરે છે.	$(ii)$ ધ્રુવીય કાર્બનિક પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઇલેક્ટ્રોફાઇલ સબસ્ટ્રેટના ન્યુક્લિયોફિલિક કેન્દ્ર પર હુમલો કરે છે.
$(iii)$ સબસ્ટ્રેટનું ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર એ સબસ્ટ્રેટનો ચોક્કસ પરમાણુ અથવા ભાગ છે જે ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે.	$(iii)$ સબસ્ટ્રેટનું ન્યુક્લિયોફિલિક કેન્દ્ર એ સબસ્ટ્રેટનો ચોક્કસ પરમાણુ અથવા ભાગ છે જે ઇલેક્ટ્રોન-સમૃદ્ધ છે.
$(iv)$ ન્યુક્લિયોફાઇલના ઉદાહરણોમાં અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ ધરાવતા ઋણ આયનો જેવા કે હાઇડ્રોક્સાઇડ આયન $(OH^{-})$,સાયનાઇડ $(CN^{-})$,કાર્બેનાયન $(R_{3}C^{-})$ અને તટસ્થ અણુઓ જેવા કે $H_{2}O:$,$RNH_{2}$,$R_{2}NH$,$R_{3}N$ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.	$(iv)$ ઇલેક્ટ્રોફાઇલના ઉદાહરણોમાં ધન આયનો જેવા કે કાર્બોકેટાયન ($CH_{3}^{+}$,$CH_{3}CH_{2}^{+}$) અને કાર્બોનિલ ગ્રુપ $(>C=O)$ અથવા આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સ $(R-X)$ જેવા ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા તટસ્થ અણુઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(v)$ આ પ્રજાતિઓ પરમાણુ પર હાજર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને કારણે ન્યુક્લિયોફિલિક પ્રક્રિયક તરીકે કાર્ય કરે છે.	$(v)$ કાર્બોકેટાયનમાં કાર્બન પરમાણુ પાસે છ ઇલેક્ટ્રોન (sextet) હોય છે; તેથી,તે ઇલેક્ટ્રોન-ઉણપ ધરાવે છે અને ઇલેક્ટ્રોફાઇલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$(vi)$ આલ્કાઇલ હેલાઇડ્સ જેવા તટસ્થ અણુઓમાં,$C-X$ બંધની ધ્રુવીયતાને કારણે,કાર્બન પરમાણુ પર આંશિક ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે,જે તેને ઇલેક્ટ્રોફિલિક કેન્દ્ર બનાવે છે જ્યાં ન્યુક્લિયોફાઇલ હુમલો કરી શકે છે.	$(vi)$ પ્રક્રિયા દરમિયાન,ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયક ન્યુક્લિયોફાઇલ પાસેથી ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ મેળવી શકે છે,અને ઇલેક્ટ્રોફિલિક પ્રક્રિયા થાય છે.