ડાયપ્રોટિક અને ટ્રાયપ્રોટિક એસિડ એટલે શું? તફાવત સાથે સમજાવો.

પોલીપ્રોટિક એસિડ એટલે એવા એસિડ કે જેમના અણુ દીઠ એક કરતા વધુ આયનીકરણ પામી શકે તેવા પ્રોટોન હોય છે. તેમને પોલીબેઝિક એસિડ પણ કહેવાય છે.
$1$. ડાયપ્રોટિક એસિડ: જે એસિડના અણુ દીઠ બે આયનીકરણ પામી શકે તેવા પ્રોટોન હોય છે. તે બે તબક્કામાં આયનીકરણ પામે છે:
$(i)$ $H_2X + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + HX^{-}, K_{a(1)}$
$(ii)$ $HX^{-} + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + X^{2-}, K_{a(2)}$
અહીં,$K_{a(1)} > K_{a(2)}$. ઉદાહરણ: $H_2SO_4$,$H_2CO_3$,$H_2C_2O_4$.
$2$. ટ્રાયપ્રોટિક એસિડ: જે એસિડના અણુ દીઠ ત્રણ આયનીકરણ પામી શકે તેવા પ્રોટોન હોય છે. તે ત્રણ તબક્કામાં આયનીકરણ પામે છે:
$(i)$ $H_3A + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + H_2A^{-}, K_{a(1)}$
$(ii)$ $H_2A^{-} + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + HA^{2-}, K_{a(2)}$
$(iii)$ $HA^{2-} + H_2O \rightleftharpoons H_3O^{+} + A^{3-}, K_{a(3)}$
અહીં,$K_{a(1)} > K_{a(2)} > K_{a(3)}$. ઉદાહરણ: $H_3PO_4$.