આપણને કહેવામાં આવ્યું છે કે ઉત્ક્રાંતિ એ તમામ જીવંત વસ્તુઓ માટે એક સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે. શું મનુષ્યો પણ ઉત્ક્રાંતિ પામી રહ્યા છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.

(A) હા, મનુષ્યો પણ ઉત્ક્રાંતિ પામી રહ્યા છે. અશ્મિઓ પુરાવા આપે છે કે ઉત્ક્રાંતિ એક સતત ચાલતી ઘટના છે.
આપણા પૂર્વજો જેવા કે $Ramapithecus$, $Australopithecus$, $Homo \text{ } habilis$, $Homo \text{ } erectus$, $Neanderthal$ માનવ અને $Cro-magnon$ માનવ સતત ઉત્ક્રાંતિ પામતા રહ્યા છે અને આધુનિક માનવ $(Homo \text{ } sapiens \text{ } sapiens)$ અમુક ફેરફારોમાંથી ઉદ્ભવ્યો છે.
આશરે $15 \text{ } mya$ પહેલા $Dryopithecus$ અને $Ramapithecus$ અસ્તિત્વમાં હતા. તેઓ વાળવાળા હતા અને ગોરિલા તથા ચિમ્પાન્ઝીની જેમ ચાલતા હતા. $Ramapithecus$ વધુ માનવ જેવા હતા જ્યારે $Dryopithecus$ વધુ વાનર જેવા હતા.
આશરે $2 \text{ } mya$ પહેલા $Australopithecines$ પૂર્વ આફ્રિકાના ઘાસના મેદાનોમાં રહેતા હતા અને ફળો ખાતા હતા. તેઓમાં વાનર જેવા લક્ષણો હતા જેમ કે નાનું કદ, મોટા છેદક દાંત, સુપ્રાઓર્બિટલ રિજ અને હડપચીનો અભાવ. તેઓમાં માનવ જેવા લક્ષણો પણ હતા જેમ કે સીધો દેહધર્મ, દ્વિપાદી ચાલ અને કટિ વળાંક. $Homo \text{ } habilis$ પ્રથમ માનવ જેવો હોમિનિડ હતો.
તેમની મગજની ક્ષમતા $650-800 \text{ } cc$ ની વચ્ચે હતી. તેઓ કદાચ માંસ ખાતા ન હતા. તેઓ દ્વિપાદી અને સીધા ઉભા રહેતા હતા. તેઓ પ્રથમ સાધન બનાવનાર (Handy man) હતા.
$1891$ માં જાવામાં શોધાયેલા અશ્મિઓએ આગામી તબક્કો એટલે કે $Homo \text{ } erectus$ વિશે જણાવ્યું જે આશરે $1.5 \text{ } mya$ પહેલા હતા. તેમનું મગજ મોટું હતું $(900 \text{ } cc)$. તેઓ કદાચ માંસ ખાતા હતા. તેઓએ સૌપ્રથમ અગ્નિનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેઓ હડપચી વગરના હતા.
$Neanderthal$ માનવની મગજની ક્ષમતા $1400 \text{ } cc$ હતી. તેઓ $1,00,000$ થી $40,000$ વર્ષ પહેલાં પૂર્વ અને મધ્ય એશિયામાં રહેતા હતા. તેઓ શરીરને સુરક્ષિત રાખવા માટે ચામડાનો ઉપયોગ કરતા હતા અને તેમના મૃતકોને દફનાવતા હતા. તેઓ ગુફાવાસી હતા.
$Homo \text{ } sapiens$ હિમયુગ દરમિયાન $75,000-10,000$ વર્ષ પહેલાં ઉદ્ભવ્યા હતા. પ્રાગૈતિહાસિક ગુફા ચિત્રકલા આશરે $18,000$ વર્ષ પહેલાં વિકસિત થઈ હતી. આધુનિક માનવમાં સપાટ કપાળ, હડપચીની હાજરી, સુપ્રા-ઓર્બિટલ રિજનો અભાવ અને સીધો દેહધર્મ જોવા મળે છે. આમ, આપણે કહી શકીએ કે ઉત્ક્રાંતિ મનુષ્યમાં પણ સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે.