પાણીના અણુઓ અત્યંત ધ્રુવીય હોય છે. અણુનો ધ્રુવીય છેડો બીજા પાણીના અણુ પરના વિરુદ્ધ વીજભારને આકર્ષે છે (ચુંબકની જેમ કાર્ય કરે છે). પાણીના ઉપરના તરફના વહન (ઉર્ધ્વગમન) ના સંદર્ભમાં તમે પાણીના આ ગુણધર્મને કેવી રીતે સમજાવશો? પાણીમાં આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધનને ધ્યાનમાં રાખીને પાણીના ઉપરના તરફના વહન પર ટિપ્પણી કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $\Rightarrow$ પાણીના અણુઓની ધ્રુવીયતાને કારણે પ્રબળ સંસક્તિ બળ (પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું આકર્ષણ) અને આસક્તિ બળ (પાણીના અણુઓ અને જલવાહિનીની સપાટી વચ્ચેનું આકર્ષણ) ઉદભવે છે.
$\Rightarrow$ પાણીનું ઉર્ધ્વગમન આ ગુણધર્મો દ્વારા સરળ બને છે:
$(i)$ સંસક્તિ (Cohesion): હાઇડ્રોજન બંધનને કારણે પાણીના અણુઓ વચ્ચેનું પરસ્પર આકર્ષણ,જે ગુરુત્વાકર્ષણના નીચે તરફના ખેંચાણનો સામનો કરે છે.
$(ii)$ આસક્તિ (Adhesion): પાણીના અણુઓનું જલવાહિનીકી (tracheids) અને જલવાહિની (vessel elements) ની ધ્રુવીય સપાટીઓ સાથેનું આકર્ષણ,જે પાણીને ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ ઉપર ચઢવામાં મદદ કરે છે.
$(iii)$ કેશિકાત્વ (Capillarity): સંસક્તિ,આસક્તિ અને પૃષ્ઠતાણની સંયુક્ત અસરને કારણે સાંકડી નળીઓમાં (જેમ કે જલવાહક પેશી) પાણી ઉપર ચઢવાની ક્ષમતા.
$\Rightarrow$ આંતરઆણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધન એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે પાણી એક સંસક્ત પ્રવાહી સ્તંભ તરીકે જળવાઈ રહે,જેનાથી બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ખેંચાણ હેઠળ તે જલવાહક પેશી દ્વારા ઉપરની તરફ ખેંચાઈ શકે છે.

Explore More

Similar Questions

રસારોહણ (ascent of sap) માટેનો "Relay pump theory" કોણે પ્રસ્તાવિત કર્યો હતો?

તાજી કાપેલી પાંદડાવાળી ડાળીને $fuchsin$ ના દ્રાવણમાં રાખતા શું જોવા મળે છે?

રસારોહણ (Ascent of sap) એ છે:

ઊંચા વૃક્ષોમાં પાણીના પ્રવાહનો સતત ઉપર તરફનો પ્રવાહ . . . . . . ને કારણે જળવાઈ રહે છે.

નીચેનામાંથી કયું ઊંચા વૃક્ષોમાં જમીનમાંથી પાંદડા સુધી પાણીના વહન માટે સૌથી વધુ ફાળો આપે છે? અથવા,ઊંચા વૃક્ષોમાં મૂળમાંથી ટોચ સુધી પાણીના ચઢાણને સમજાવતું શ્રેષ્ઠ પરિબળ કે પ્રક્રિયા કઈ છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo