બે વિદ્યુતભારો $-q$ અને $+q$ અનુક્રમે $(0,0,-a)$ અને $(0,0, a)$ બિંદુઓ પર આવેલા છે.
$(a)$ $(0,0, z)$ અને $(x, y, 0)$ બિંદુઓ પર સ્થિત વિદ્યુત સ્થિતિમાન કેટલું હશે?
$(b)$ જ્યારે $r/a > > 1$ હોય ત્યારે ઉગમબિંદુથી $r$ અંતરે આવેલા બિંદુ માટે સ્થિતિમાનનો આધાર મેળવો.
$(c)$ એક નાના પરીક્ષણ વિદ્યુતભારને $(5,0,0)$ બિંદુથી $(-7,0,0)$ બિંદુ સુધી $x$-અક્ષ પર લઈ જવા માટે કેટલું કાર્ય કરવું પડે? જો પરીક્ષણ વિદ્યુતભારનો માર્ગ તે જ બિંદુઓ વચ્ચે $x$-અક્ષ પર ન હોય,તો શું જવાબ બદલાય છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) $(0,0, z)$ બિંદુ માટે,સ્થિતિમાન $V = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} \left( \frac{q}{z-a} - \frac{q}{z+a} \right) = \frac{2qa}{4 \pi \epsilon_{0}(z^2 - a^2)} = \frac{p}{4 \pi \epsilon_{0}(z^2 - a^2)}$ છે. $(x, y, 0)$ બિંદુ માટે,બંને વિદ્યુતભારોથી અંતર સમાન હોવાથી,$V = \frac{1}{4 \pi \epsilon_{0}} (\frac{q}{r_1} - \frac{q}{r_1}) = 0$ થાય.
$(b)$ $r >> a$ માટે,ડાયપોલનું સ્થિતિમાન $V = \frac{p \cos \theta}{4 \pi \epsilon_{0} r^2}$ છે. આમ,$V \propto \frac{1}{r^2}$.
$(c)$ કરેલું કાર્ય $W = q_0(V_f - V_i)$ છે. બંને બિંદુઓ $(5,0,0)$ અને $(-7,0,0)$ એ વિષુવવૃત્તીય સમતલ પર આવેલા હોવાથી,બંને બિંદુઓ પર સ્થિતિમાન $0$ છે. તેથી,$W = q_0(0 - 0) = 0$. સ્થિત વિદ્યુત બળ સંરક્ષી હોવાથી કરેલું કાર્ય માર્ગ પર આધારિત નથી.

Explore More

Similar Questions

બે વિદ્યુત ડાયપોલ $A$ અને $B$ જેમના ડાયપોલ મોમેન્ટ અનુક્રમે $\overrightarrow {{d_A}} = - 4\,qa\,\hat i$ અને $\overrightarrow {{d_B}} = 2\,qa\,\hat i$ છે,તેમને $x-$ અક્ષ પર $R$ જેટલા અંતરે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ મૂકવામાં આવ્યા છે. $A$ થી કેટલા અંતરે બંને સમાન વિદ્યુતસ્થિતિમાન ઉત્પન્ન કરશે?

વિદ્યુતક્ષેત્રને સમાંતર મૂકેલા ડાયપોલને $180^{\circ}$ જેટલો ફેરવવા માટે કરવામાં આવતું કાર્ય $w$ છે. તો તેને $60^{\circ}$ જેટલો ફેરવવા માટે કરવામાં આવતું કાર્ય કેટલું હશે? $(\cos 0^{\circ}=1, \cos 60^{\circ}=\frac{1}{2}, \cos 180^{\circ}=-1)$

$p$ મોમેન્ટ ધરાવતા એક વિદ્યુત ડાયપોલને $E$ તીવ્રતા ધરાવતા સમાન વિદ્યુતક્ષેત્રમાં સ્થાયી સંતુલનની સ્થિતિમાં મૂકવામાં આવે છે. તેને પ્રારંભિક સ્થિતિમાંથી $\theta$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. અંતિમ સ્થિતિમાં વિદ્યુત ડાયપોલની સ્થિતિ ઊર્જા કેટલી હશે?

$10 \ cm$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણના ખૂણાઓ પર $10 \mu C$ ના ત્રણ વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે. આ તંત્રની સ્થિત-વિદ્યુત સ્થિતિઊર્જા શોધો. (આપેલ છે: $\frac{1}{4 \pi \varepsilon_{0}} = 9 \times 10^{9} \ N \cdot m^{2}/C^{2}$)

$10 \ \mu C$ અને $12 \ \mu C$ ના બે ધન બિંદુવત વિદ્યુતભારો હવામાં $10 \ cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવ્યા છે. તેમને $6 \ cm$ નજીક લાવવા માટે કરવું પડતું કાર્ય ($J$ માં) કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo