જ્યારે એન્જિનની સીટી સ્થિર અવલોકનકાર પાસેથી પસાર થાય છે,ત્યારે તેની પીચ તેના મૂળ મૂલ્યના $30 \%$ જેટલી ઘટી જાય છે. જો હવામાં અવાજની ઝડપ $350 \ m/s$ હોય,તો એન્જિનની ઝડપ $m/s$ માં કેટલી હશે?

આ પ્રશ્નમાં વિધાન $1$ અને વિધાન $2$ આપેલ છે. વિધાનો પછી આપેલા ચાર વિકલ્પોમાંથી,જે બે વિધાનોનું શ્રેષ્ઠ વર્ણન કરે છે તે પસંદ કરો.
વિધાન $1$: અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો ઉત્સર્જિત કરતા ચામાચીડિયા તેના પરથી પરાવર્તિત થતા તરંગો સાંભળીને શિકારનું સ્થાન શોધી શકે છે.
વિધાન $2$: જ્યારે સ્ત્રોત અને ડિટેક્ટર ગતિમાં હોય,ત્યારે પરાવર્તિત તરંગોની આવૃત્તિ બદલાય છે.

ધ્વનિનો સ્ત્રોત $50 \ m/s$ ના વેગથી સ્થિર અવલોકનકાર તરફ ગતિ કરી રહ્યો છે. અવલોકનકાર ધ્વનિની આવૃત્તિ $500 \ Hz$ માપે છે. જ્યારે સ્ત્રોત તે જ ઝડપે અવલોકનકારથી દૂર જઈ રહ્યો હોય ત્યારે અવલોકનકાર દ્વારા સંભળાતી ધ્વનિની આભાસી આવૃત્તિ કેટલી હશે ($Hz$ માં)? (ઓરડાના તાપમાને ધ્વનિની ઝડપ $350 \ m/s$ છે).

$f$ આવૃત્તિવાળો ઉદ્ગમ અને અવલોકનકાર એકબીજા તરફ $V/10$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. તો અવલોકનકારને સંભળાતી આવૃત્તિ ............ $f$ હશે? (હવામાં ધ્વનિનો વેગ $V \, m/s$ છે.)

ધ્વનિનો સ્ત્રોત $\frac{100}{3} \, m/s$ ની ઝડપે એક રસ્તા પર બિંદુ $A$ તરફ ગતિ કરી રહ્યો છે. જ્યારે સ્ત્રોત $A$ થી $3 \, m$ દૂર હોય,ત્યારે એક વ્યક્તિ રસ્તા પરના બિંદુ $O$ પર ઉભી છે જે સ્ત્રોતના માર્ગને લંબ છે. તે સમયે $O$ નું $A$ થી અંતર $4 \, m$ છે. જો મૂળ આવૃત્તિ $640 \, Hz$ હોય,તો વ્યક્તિ દ્વારા સંભળાતી આભાસી આવૃત્તિ ...... $Hz$ છે (ધ્વનિની ઝડપ $340 \, m/s$ છે).

વિધાન $-1$: શ્રોતાની ગતિને કારણે,સ્થિર ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત ધ્વનિ તરંગોની આવૃત્તિ (જે શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થાય છે) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-2$: ઉદગમની ગતિને કારણે,સ્થિર શ્રોતા દ્વારા પ્રાપ્ત થતા ધ્વનિ તરંગોની તરંગલંબાઈ (ઉદગમ દ્વારા ઉત્સર્જિત) પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $-3$: જો શ્રોતા અને ઉદગમ બંને ગતિ કરતા હોય,તો અવલોકિત આવૃત્તિ ઉદગમની મૂળ આવૃત્તિ કરતા અલગ જ હોવી જોઈએ.
ઉપરોક્ત તમામ કિસ્સાઓ માટે ઉદગમ અથવા શ્રોતાની ગતિને હંમેશા તેમને જોડતી રેખા પર ગણો.