પર્વતની પાછળ સૂર્યોદય થાય તે પહેલાં પર્વતની કિનારી પર દેખાતી પ્રકાશિત સીમા એ શેનું ઉદાહરણ છે?

વિવર્તન (Diffraction) એટલે શું? તેની શોધ કોણે કરી હતી? કયા પ્રકારના તરંગોમાં વિવર્તનની ઘટના જોવા મળે છે?

એક સ્લિટમાંથી વિવર્તનની ભાત જોવા માટે સામાન્ય રીતે લાલ પ્રકાશનો ઉપયોગ થાય છે. જો લાલ પ્રકાશને બદલે વાદળી પ્રકાશનો ઉપયોગ કરવામાં આવે,તો વિવર્તનની ભાત:

$0.15 \ cm$ માપની એક સ્લિટને પડદાથી $2.1 \ m$ અંતરે મૂકવામાં આવી છે. જ્યારે તેને $5 \times 10^{-5} \ cm$ તરંગલંબાઈના પ્રકાશ વડે પ્રકાશિત કરવામાં આવે,ત્યારે મધ્યસ્થ અધિકતમની પહોળાઈ કેટલી હશે?

વિવર્તન ભાતમાં, $580 \,nm$ તરંગલંબાઈનો પ્રકાશ '$a$' પહોળાઈની સ્લિટ પર લંબરૂપે આપાત થાય છે। સ્લિટ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર $2.5 \,m$ છે અને પડદાના કેન્દ્રથી દ્વિતીય ક્રમના મહત્તમનું અંતર $14.5 \,mm$ છે। '$a$' નું મૂલ્ય શોધો।

$0.02\, cm$ પહોળાઈ ધરાવતી એક રેખીય છિદ્ર (aperture) ને $60\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા લેન્સની બરાબર આગળ મૂકવામાં આવે છે. આ છિદ્ર પર $5 \times 10^{-5}\, cm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા સમાંતર કિરણપુંજને લંબરૂપે આપાત કરવામાં આવે છે. વિવર્તન ભાત (diffraction pattern) ની પ્રથમ અપ્રકાશિત પટ્ટીનું પડદાના કેન્દ્રથી અંતર .....$cm$ છે.