કાર્બનના એવા બે ગુણધર્મો જણાવો જે તેને અન્ય તત્વોમાં અજોડ બનાવે છે. કાર્બનના એવા બે ઉપયોગો જણાવો જે તેના આ અજોડ ગુણધર્મો પર આધારિત હોય.

(A) કાર્બનના બે ગુણધર્મો જે તેને અન્ય તત્વોમાં અજોડ બનાવે છે તે નીચે મુજબ છે:
$(i)$ કેટેનેશન (Catenation): કાર્બન પાસે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે મજબૂત સહસંયોજક બંધ બનાવવાની અજોડ ક્ષમતા છે,જેના પરિણામે લાંબી શૃંખલાઓ,શાખિત શૃંખલાઓ અથવા વલય આકારની રચનાઓ બને છે.
$(ii)$ ચતુઃસંયોજકતા (Tetravalency): કાર્બનની સંયોજકતા $4$ છે,જે તેને અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ અથવા હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન કે હેલોજન જેવા અન્ય એકસંયોજક તત્વો સાથે સ્થાયી બંધ બનાવવાની ક્ષમતા આપે છે.
કાર્બનના તેના ગુણધર્મો પર આધારિત બે ઉપયોગો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ગ્રેફાઇટ (કાર્બનનું અપરરૂપ) નો ઉપયોગ પેન્સિલની અણીમાં અને સૂકા ઊંજણ તરીકે થાય છે,કારણ કે તેની સ્તરીય રચના અને સ્તરો વચ્ચેના નિર્બળ આકર્ષણ બળોને લીધે તે લપસણું હોય છે.
$(ii)$ હીરો (કાર્બનનું અપરરૂપ) નો ઉપયોગ કાપવાના અને ડ્રિલિંગ કરવાના સાધનોમાં થાય છે,કારણ કે તેની ત્રિ-પરિમાણીય ચતુષ્ફલકીય સ્ફટિક રચના અત્યંત કઠણ હોય છે.