વાયુઓના ગતિવાદની એક ધારણા એ છે કે વાયુના અણુઓ વચ્ચે કોઈ આકર્ષણ બળ હોતું નથી. આ ધારણા વાસ્તવિક વાયુઓ માટે લાગુ પડતી નથી તે દર્શાવતા પુરાવા જણાવો અને સમજાવો.
(N/A) વાયુઓના ગતિવાદ મુજબ વાયુના અણુઓ એકબીજા પર કોઈ આકર્ષણ બળ લગાડતા નથી. જોકે,આ ધારણા વાસ્તવિક વાયુઓ માટે ખોટી છે કારણ કે તેમને ઠંડા પાડીને અને ઊંચા દબાણે પ્રવાહીમાં ફેરવી શકાય છે.
જો આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળ ન હોત,તો વાયુનું પ્રવાહીકરણ અશક્ય હોત,કારણ કે અણુઓ પ્રવાહી અવસ્થા બનાવવા માટે એકબીજાની નજીક આવતા નથી. આંતરઆણ્વીય બળો,જેમ કે વાન્ડર વાલ્સ બળો અથવા હાઇડ્રોજન બંધ (દા.ત.,$HF$ માં),અણુઓને એકત્રિત થવા દે છે,જે પ્રવાહીકરણ તરફ દોરી જાય છે.
પુરાવો: ઊંચા દબાણ અને નીચા તાપમાને $NH_3$,$CO_2$ અને $Cl_2$ જેવા વાયુઓનું પ્રવાહીકરણ એ સીધો પુરાવો છે કે વાસ્તવિક વાયુઓમાં આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
જો આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળ ન હોત,તો વાયુનું પ્રવાહીકરણ અશક્ય હોત,કારણ કે અણુઓ પ્રવાહી અવસ્થા બનાવવા માટે એકબીજાની નજીક આવતા નથી. આંતરઆણ્વીય બળો,જેમ કે વાન્ડર વાલ્સ બળો અથવા હાઇડ્રોજન બંધ (દા.ત.,$HF$ માં),અણુઓને એકત્રિત થવા દે છે,જે પ્રવાહીકરણ તરફ દોરી જાય છે.
પુરાવો: ઊંચા દબાણ અને નીચા તાપમાને $NH_3$,$CO_2$ અને $Cl_2$ જેવા વાયુઓનું પ્રવાહીકરણ એ સીધો પુરાવો છે કે વાસ્તવિક વાયુઓમાં આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
Explore More
Similar Questions
$NH_3$ અને $N_2$ માંથી કોના $(i) \ a$ નું મૂલ્ય વધારે અને કોના $(ii) \ b$ નું મૂલ્ય વધારે હશે? (જ્યાં $a$ અને $b$ વાન્ ડર વાલ્સ અચળાંકો છે.)
Easy
View Solutionઆદર્શ વાયુ દ્વારા લાગુ પડતા દબાણ $(P_{ideal})$ અને અવલોકિત દબાણ $(P_{real})$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચેના સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$P_{ideal} = P_{real} + \frac{an^2}{V^2}$
$(i)$ જો દબાણ $N \ m^{-2}$ માં,મોલની સંખ્યા $mol$ માં અને કદ $m^3$ માં લેવામાં આવે,તો $a$ નો એકમ ગણો.
$(ii)$ જ્યારે દબાણ વાતાવરણ $(atm)$ માં અને કદ $dm^3$ માં હોય ત્યારે $a$ નો એકમ શું હશે?
$P_{ideal} = P_{real} + \frac{an^2}{V^2}$
$(i)$ જો દબાણ $N \ m^{-2}$ માં,મોલની સંખ્યા $mol$ માં અને કદ $m^3$ માં લેવામાં આવે,તો $a$ નો એકમ ગણો.
$(ii)$ જ્યારે દબાણ વાતાવરણ $(atm)$ માં અને કદ $dm^3$ માં હોય ત્યારે $a$ નો એકમ શું હશે?
Difficult
View Solutionવાસ્તવિક વાયુઓ માટે $p$,$V$ અને $T$ વચ્ચેનો સંબંધ વાન્ડર વાલ્સ સમીકરણ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$(p + \frac{an^2}{V^2})(V - nb) = nRT$
જ્યાં $a$ અને $b$ એ વાન્ડર વાલ્સ અચળાંકો છે,$nb$ એ વાયુના અણુઓના કુલ કદની આશરે બરાબર છે,અને $a$ એ આંતરઆણ્વીય આકર્ષણના મૂલ્યનું માપ છે.
$(i)$ નીચેના વાયુઓને $b$ ના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો. કારણ આપો: $O_2, CO_2, H_2, He$
$(ii)$ નીચેના વાયુઓને $a$ ના મૂલ્યના ઘટતા ક્રમમાં ગોઠવો. કારણ આપો: $CH_4, O_2, H_2$
$(p + \frac{an^2}{V^2})(V - nb) = nRT$
જ્યાં $a$ અને $b$ એ વાન્ડર વાલ્સ અચળાંકો છે,$nb$ એ વાયુના અણુઓના કુલ કદની આશરે બરાબર છે,અને $a$ એ આંતરઆણ્વીય આકર્ષણના મૂલ્યનું માપ છે.
$(i)$ નીચેના વાયુઓને $b$ ના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો. કારણ આપો: $O_2, CO_2, H_2, He$
$(ii)$ નીચેના વાયુઓને $a$ ના મૂલ્યના ઘટતા ક્રમમાં ગોઠવો. કારણ આપો: $CH_4, O_2, H_2$
Difficult
View Solutionવાન ડર વાલ્સ સમીકરણમાં,નીચેનામાંથી કોનું '$a$' નું મૂલ્ય સૌથી વધુ હશે?
Easy
View Solutionકોઈપણ વાયુ આદર્શ વાયુ વર્તણૂકથી મહત્તમ વિચલન ક્યારે દર્શાવે છે?
Easy
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo