મોટાભાગના પદાર્થોનો વક્રીભવનાંક $n > 1$ હોય છે. તેથી,જ્યારે હવામાંથી પ્રકાશનું કિરણ કુદરતી રીતે મળતા પદાર્થમાં પ્રવેશે છે,ત્યારે સ્નેલના નિયમ મુજબ,$\frac{\sin \theta_1}{\sin \theta_2} = \frac{n_2}{n_1}$,તે સમજી શકાય છે કે વક્રીભૂત કિરણ લંબ તરફ વળે છે. પરંતુ તે ક્યારેય આપાત કિરણની જેમ લંબની એક જ બાજુએ બહાર આવતું નથી. વિદ્યુતચુંબકત્વ મુજબ,માધ્યમનો વક્રીભવનાંક $n = \left(\frac{c}{v}\right) = \pm \sqrt{\varepsilon_r \mu_r}$ સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યાં $\varepsilon_r$ અને $\mu_r$ ઋણ હોય,ત્યારે $n$ નું ઋણ મૂળ પસંદ કરવું આવશ્યક છે. આવા ઋણ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પદાર્થો હવે કૃત્રિમ રીતે તૈયાર કરી શકાય છે અને તેને મેટા-મટીરીયલ્સ કહેવામાં આવે છે. તેઓ કોઈપણ ભૌતિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કર્યા વિના નોંધપાત્ર રીતે અલગ ઓપ્ટિકલ વર્તન દર્શાવે છે. $n$ ઋણ હોવાથી,તે વક્રીભૂત પ્રકાશના પ્રસરણની દિશામાં ફેરફાર લાવે છે. જો કે,સામાન્ય પદાર્થોની જેમ,મેટા-મટીરીયલ્સમાં પણ વક્રીભવન દરમિયાન પ્રકાશની આવૃત્તિ બદલાતી નથી.
$1.$ સાચું વિધાન પસંદ કરો.
$(A)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = c|n|$ છે.
$(B)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = \frac{c}{|n|}$ છે.
$(C)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની ઝડપ $v = c$ છે.
$(D)$ મેટા-મટીરીયલમાં પ્રકાશની તરંગલંબાઇ $(\lambda_m)$ એ $\lambda_m = \frac{\lambda_{\text{air}}}{|n|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda_{\text{air}}$ એ હવામાં પ્રકાશની તરંગલંબાઇ છે.
$2.$ હવામાંથી મેટા-મટીરીયલ પર આપાત થતા પ્રકાશ માટે,યોગ્ય કિરણ આકૃતિ કઈ છે?

  • A
    $(B, D)$
  • B
    $(B, C)$
  • C
    $(A, D)$
  • D
    $(C, D)$

Explore More

Similar Questions

એક વિદ્યુતચુંબકીય તરંગ,જેનો તરંગ લંબ શિરોલંબ સાથે $45^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તે હવામાં મુસાફરી કરીને એક આડી પ્રવાહી સપાટી પર અથડાય છે. પ્રવાહીમાંથી પસાર થતી વખતે તે $15^{\circ}$ જેટલું વિચલિત થાય છે. જો હવામાં વિદ્યુતચુંબકીય તરંગની ઝડપ $3 \times 10^8 \ m/s$ હોય,તો પ્રવાહીમાં વિદ્યુતચુંબકીય તરંગની ઝડપ કેટલી હશે? $(\sin 30^{\circ} = 0.5, \sin 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}})$

હવામાં $4200 Å$ તરંગલંબાઈ ધરાવતો એકરંગી વાદળી પ્રકાશનો કિરણપુંજ $4/3$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા પાણીમાં પ્રવેશે છે. પાણીમાં તેની તરંગલંબાઈ કેટલી હશે ($Å$ માં)?

કેપ્ટન જેક સ્પેરો તેની નીચે લગભગ ઉભી દિશામાં એક માછલીને એક જાદુઈ સમુદ્રમાં અવલોકન કરવાનો પ્રયાસ કરે છે,જ્યાં વક્રીભવનાંક $\mu = y^2 + 1$ છે,જ્યાં $y$ એ પાણીની સપાટીથી નીચેની ઊંડાઈ છે. કેપ્ટન જેક સ્પેરો દ્વારા જોવામાં આવતી પાણીની સપાટીથી નીચે માછલીની આભાસી ઊંડાઈ શોધો. માછલીની વાસ્તવિક ઊંડાઈ $1 \ m$ છે.

Difficult
View Solution

એક માધ્યમનો વક્રીભવનાંક $\frac{3}{2}$ છે. આ માધ્યમમાં પ્રકાશની ઝડપ . . . . . . $ms^{-1}$ છે. (શૂન્યાવકાશમાં પ્રકાશની ઝડપ $c = 3 \times 10^{8} \,ms^{-1}$ છે)

આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ અનુક્રમે કાચ-હવા અને પાણી-હવા આંતરપૃષ્ઠ પર લંબ સાથે $60^{\circ}$ ના ખૂણે આપાત થતા કિરણનું વક્રીભવન દર્શાવે છે. જ્યારે પાણી-કાચ આંતરપૃષ્ઠ પર આપાતકોણ લંબ સાથે $45^{\circ}$ હોય ત્યારે કાચમાં વક્રીભવનકોણ શોધો [આકૃતિ $(c)$].

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo