વિદ્યુતક્ષેત્રના લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિદ્યુતક્ષેત્રની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ જે વિદ્યુતભાર $Q$ વિદ્યુતક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે તેને સ્ત્રોત વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે અને જે વિદ્યુતભાર $q$ સ્ત્રોત વિદ્યુતભારની અસર તપાસે છે તેને પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર કહેવામાં આવે છે.
જો કે,જો કોઈ વિદ્યુતભાર $q$ ને $Q$ ની આસપાસના કોઈપણ બિંદુએ લાવવામાં આવે,તો તે $Q$ ને કારણે વિદ્યુત બળ અનુભવશે અને ગતિ કરશે. આ મુશ્કેલીનો ઉકેલ એ છે કે $q$ ને અત્યંત નાનો બનાવવો. ત્યારે બળ $\vec{F}$ અત્યંત નાનું હોય છે,પરંતુ ગુણોત્તર $\frac{F}{q}$ મર્યાદિત હોય છે અને તે વિદ્યુતક્ષેત્રને વ્યાખ્યાયિત કરે છે: $\overrightarrow{E} = \lim_{q \rightarrow 0} \frac{\overrightarrow{F}}{q}$.
$(ii)$ નોંધો કે $Q$ ને કારણે વિદ્યુતક્ષેત્ર $\overrightarrow{E}$,ભલે તે પરીક્ષણ વિદ્યુતભાર $q$ ના સંદર્ભમાં વ્યાખ્યાયિત હોય,તે $q$ થી સ્વતંત્ર છે. આનું કારણ એ છે કે $\vec{F}$ એ $q$ ના સમપ્રમાણમાં છે,તેથી ગુણોત્તર $F/q$ એ $q$ પર આધાર રાખતું નથી. આ ક્ષેત્ર ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં દરેક બિંદુએ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$(iii)$ ધન વિદ્યુતભાર માટે,વિદ્યુતક્ષેત્ર આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ વિદ્યુતભારથી ત્રિજ્યાવર્તી બહારની તરફ હોય છે. ઋણ વિદ્યુતભાર માટે,દરેક બિંદુએ વિદ્યુતક્ષેત્ર સદિશ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રિજ્યાવર્તી અંદરની તરફ હોય છે.
$(iv)$ વિદ્યુતભાર $Q$ ને કારણે વિદ્યુતભાર $q$ પર લાગતા બળ $F$ નું મૂલ્ય માત્ર $Q$ થી $q$ ના અંતર $r$ પર આધાર રાખે છે,તેથી વિદ્યુતક્ષેત્ર $\vec{E}$ નું મૂલ્ય પણ માત્ર અંતર $r$ પર જ આધાર રાખશે. તેથી,$E \propto \frac{1}{r^2}$.

Explore More

Similar Questions

$R$ અને $2R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બે અવાહક નક્કર ગોળાઓ,જેની સમાન કદ વિદ્યુતભાર ઘનતા અનુક્રમે $\rho_1$ અને $\rho_2$ છે,એકબીજાને સ્પર્શે છે. નાના ગોળાના કેન્દ્રથી $2R$ અંતરે,ગોળાઓના કેન્દ્રોને જોડતી રેખા પર ચોખ્ખું વિદ્યુતક્ષેત્ર શૂન્ય છે. ગુણોત્તર $\frac{\rho_1}{\rho_2}$ શું હોઈ શકે?
$(A) -4$ $(B) -\frac{32}{25}$ $(C) \frac{32}{25}$ $(D) 4$

બે બિંદુવત વિદ્યુતભારો $q_1 = \sqrt{10} \, \mu C$ અને $q_2 = -25 \, \mu C$ ને $x$-અક્ષ પર અનુક્રમે $x = 1 \, m$ અને $x = 4 \, m$ પર મૂકવામાં આવ્યા છે. $y$-અક્ષ પરના બિંદુ $y = 3 \, m$ આગળ વિદ્યુતક્ષેત્ર ($V/m$ માં) કેટલું હશે? [ લો $\frac{1}{4\pi\varepsilon_0} = 9 \times 10^9 \, Nm^2C^{-2}$ ]

એક ડ્યુટેરોન અને એક $\alpha$-કણને હવામાં $1\,\mathring{A}$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે છે. $\alpha$-કણના સ્થાન પર ડ્યુટેરોનને કારણે ઉદ્ભવતા વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતાનું મૂલ્ય કેટલું હશે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $5 \, cm$ બાજુવાળા ચોરસના ખૂણાઓ પર ચાર વિદ્યુતભારો મૂકવામાં આવ્યા છે. જો $Q = 1 \, \mu C$ હોય,તો કેન્દ્ર પર વિદ્યુતક્ષેત્રની તીવ્રતા કેટલી હશે?

Difficult
View Solution

જો સમઘનના દરેક ખૂણા પર $+Q$ વિદ્યુતભાર મૂકવામાં આવે,તો સમઘનના કેન્દ્ર પર વિદ્યુતક્ષેત્ર કેટલું હશે? $\left( k = \frac{1}{4\pi\varepsilon_0} \right)$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo