શું પ્લાસ્ટિડ્સ (રંજકકણો) પ્રજાતિ-વિશિષ્ટ અથવા પ્રદેશ-વિશિષ્ટ હોય છે? એકને બીજાથી કેવી રીતે અલગ પાડી શકાય?

(A) $\therefore$ રંજકકણો તમામ વનસ્પતિ કોષો અને યુગ્લીનોઇડ્સમાં જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ તે કદમાં મોટા હોવાથી સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સરળતાથી જોઈ શકાય છે.
$\Rightarrow$ તેમાં ચોક્કસ રંજકદ્રવ્યો આવેલા હોય છે,જે વનસ્પતિને વિશિષ્ટ રંગ આપે છે.
$\Rightarrow$ રંજકદ્રવ્યોના પ્રકારને આધારે રંજકકણોને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: $(a)$ હરિતકણ (Chloroplasts),$(b)$ રંગકણ (Chromoplasts) અને $(c)$ રંગહીન કણ (Leucoplasts).
$(a)$ હરિતકણ: તેમાં ક્લોરોફિલ અને કેરોટીનોઇડ રંજકદ્રવ્યો હોય છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે જરૂરી પ્રકાશ ઉર્જાને પકડવા માટે જવાબદાર છે.
$(b)$ રંગકણ: તેમાં ચરબીમાં દ્રાવ્ય કેરોટીનોઇડ રંજકદ્રવ્યો જેવા કે કેરોટીન,ઝેન્થોફિલ અને અન્ય હોય છે. આ વનસ્પતિના ભાગોને પીળો,નારંગી અથવા લાલ રંગ આપે છે.
$(c)$ રંગહીન કણ: આ વિવિધ આકાર અને કદના રંગહીન રંજકકણો છે જે પોષક તત્વોનો સંગ્રહ કરે છે.
$(i)$ સ્ટાર્ચકણ (Amyloplasts): કાર્બોદિતોનો સંગ્રહ કરે છે,દા.ત.,બટાટા.
$(ii)$ તેલકણ (Elaioplasts): તેલ અને ચરબીનો સંગ્રહ કરે છે.
$(iii)$ પ્રોટીનકણ (Aleuroplasts): પ્રોટીનનો સંગ્રહ કરે છે.