આકૃતિમાં,$L$ લંબાઈ અને $9r$ અવરોધ ધરાવતો પોટેન્શિયોમીટરનો તાર $AB$,$\varepsilon$ $emf$ અને $r$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતા કોષ $D$ સાથે જોડાયેલ છે. કોષ $C$ નો $emf$ $\frac{\varepsilon}{2}$ છે અને તેનો આંતરિક અવરોધ $2r$ છે. જ્યારે લંબાઈ $AJ$ હોય ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર $G$ કોઈ વિચલન દર્શાવશે નહીં:

પોટેન્શિયોમીટરનો ઉપયોગ કરીને કોષનો આંતરિક અવરોધ માપવાની પદ્ધતિ સમજાવો.

એક પોટેન્શિયોમીટરમાં,$10 \ m$ લંબાઈનો તાર જેનો અવરોધ $50 \ \Omega$ છે તેનો ઉપયોગ થાય છે. $5 \ V$ ની બેટરી અને $450 \ \Omega$ નો અવરોધ તાર સાથે શ્રેણીમાં જોડાયેલ છે. જો $E$ emf ધરાવતી અજ્ઞાત બેટરી $450 \ cm$ પર પોટેન્શિયોમીટરને સંતુલિત કરે,તો $E$ નું મૂલ્ય કેટલું હશે ($V$ માં)?

એક કોષને પોટેન્શિયોમીટર સાથે જોડતાં $125 \ cm$ લંબાઈએ તટસ્થ બિંદુ મળે છે. જ્યારે કોષ સાથે $2 \ \Omega$ નો અવરોધ સમાંતરમાં જોડવામાં આવે છે,ત્યારે $100 \ cm$ લંબાઈએ તટસ્થ બિંદુ મળે છે. તો કોષનો આંતરિક અવરોધ $\Omega$ માં કેટલો હશે?

$4\,\Omega$ નો અવરોધ અને $5\,m$ લંબાઈ તથા $5\,\Omega$ અવરોધ ધરાવતો તાર શ્રેણીમાં જોડીને $10\,V$ ના $e.m.f.$ અને $1\,\Omega$ આંતરિક અવરોધ ધરાવતા કોષ સાથે જોડવામાં આવે છે. બે સમાન કોષોનું સમાંતર જોડાણ તારના $300\,cm$ લંબાઈ પર સંતુલિત થાય છે. દરેક કોષનું $e.m.f.$ $E$ ........... $V$ છે.

બાજુની આકૃતિ લેકલાન્શે કોષનો આંતરિક અવરોધ નક્કી કરવા માટે પોટેન્શિયોમીટર પ્રયોગના જોડાણો દર્શાવે છે. જ્યારે કોષ ઓપન સર્કિટમાં હોય ત્યારે પોટેન્શિયોમીટર વાયરની સંતુલન લંબાઈ $3.4 \, m$ છે અને કી $K_2$ બંધ કરવા પર સંતુલન લંબાઈ $1.7 \, m$ થાય છે. જો અવરોધ $R$ જેમાંથી પ્રવાહ ખેંચાય છે તે $10 \, \Omega$ હોય,તો કોષનો આંતરિક અવરોધ .............. $\Omega$ છે.