ઘણા પ્રાયોગિક સેટ-અપમાં,સ્ત્રોત અને પડદો $D$ જેટલા અંતરે નિશ્ચિત હોય છે અને લેન્સ હલનચલન કરી શકે છે. દર્શાવો કે લેન્સ માટે એવી બે સ્થિતિઓ છે જેના માટે પડદા પર પ્રતિબિંબ રચાય છે. આ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર અને આ બે બિંદુઓ માટે પ્રતિબિંબના કદનો ગુણોત્તર શોધો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે વસ્તુ અને પડદા વચ્ચેનું અંતર $D$ છે. ધારો કે વસ્તુથી લેન્સનું અંતર $u$ અને પડદાથી અંતર $v$ છે. તેથી $v + |u| = D$. $u$ ઋણ હોવાથી,$v - u = D$,અથવા $v = D + u$.
લેન્સના સૂત્ર $\frac{1}{f} = \frac{1}{v} - \frac{1}{u}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $v = D + u$ મૂકીએ છીએ:
$\frac{1}{f} = \frac{1}{D+u} - \frac{1}{u} = \frac{u - (D+u)}{u(D+u)} = \frac{-D}{uD + u^2}$.
પુનઃગોઠવણ કરતા દ્વિઘાત સમીકરણ $u^2 + Du + fD = 0$ મળે છે.
તેના ઉકેલ $u = \frac{-D \pm \sqrt{D^2 - 4fD}}{2}$ છે.
વાસ્તવિક ઉકેલો માટે,$D^2 - 4fD \ge 0$,જેનો અર્થ છે કે $D \ge 4f$. આમ,લેન્સ માટે બે સ્થિતિઓ શક્ય છે.
ધારો કે બે સ્થિતિઓ $u_1$ અને $u_2$ છે. તેમની વચ્ચેનું અંતર $d = |u_1 - u_2| = \sqrt{D^2 - 4fD}$ છે.
મોટવણી $m = \frac{v}{u}$. બે સ્થિતિઓ માટે,$m_1 = \frac{v_1}{u_1}$ અને $m_2 = \frac{v_2}{u_2}$. $v_1 = |u_2|$ અને $v_2 = |u_1|$ હોવાથી,આપણને $m_1 = \frac{|u_2|}{u_1}$ અને $m_2 = \frac{|u_1|}{u_2}$ મળે છે. તેમનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = 1$ થાય છે,તેથી પ્રતિબિંબના કદનો ગુણોત્તર $m_1^2$ અથવા $m_2^2$ છે.

Explore More

Similar Questions

એક કાચના બહિર્ગોળ લેન્સનો વક્રીભવનાંક $1.55$ છે અને તેની બંને સપાટીઓની વક્રતા ત્રિજ્યા સમાન છે. જો કેન્દ્રલંબાઈ $20 \,cm$ રાખવી હોય, તો જરૂરી વક્રતા ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($\,cm$ માં)?

$f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સ દ્વારા રચાતા પદાર્થ અને તેના વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે ($f$ માં)?

એક વસ્તુને બહિર્ગોળ લેન્સના મુખ્ય કેન્દ્રથી $x$ અંતરે મૂકવામાં આવે છે અને તેની પ્રતિબિંબ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $I$ પર રચાય છે. અંતરો $x$ અને $x'$ નીચેનામાંથી કયા સંબંધનું પાલન કરે છે?

$1.55$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા કાચમાંથી દ્વિ-બહિર્ગોળ લેન્સ બનાવવાનો છે,જેની બંને સપાટીઓની વક્રતા ત્રિજ્યા સમાન છે. જો કેન્દ્રલંબાઈ $20 \ cm$ રાખવી હોય,તો જરૂરી વક્રતા ત્રિજ્યા કેટલી હશે ($cm$ માં)?

એક બહિર્ગોળ લેન્સ તેનાથી $20 \ cm$ દૂર રહેલી વસ્તુને તેનાથી $5 \ cm$ દૂર રાખેલા પડદા પર કેન્દ્રિત કરે છે. લેન્સ અને પડદાની વચ્ચે $1.4 \ cm$ જાડાઈની એક કાચની પ્લેટ (વક્રીભવનાંક $\mu = \frac{7}{5}$) મૂકવામાં આવે છે. વસ્તુનું લેન્સથી નવું અંતર કેટલું હોવું જોઈએ જેથી તેનું પ્રતિબિંબ ફરીથી પડદા પર કેન્દ્રિત થાય ($cm$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo