યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,ઉદગમ $S$ અને બે સ્લિટ $A$ અને $B$ શિરોલંબ છે,જેમાં સ્લિટ $A$ એ સ્લિટ $B$ ની ઉપર છે. વ્યતિકરણ ભાત (fringes) શિરોલંબ પડદા $K$ પર જોવા મળે છે. જો $S$ થી $B$ સુધીનો ઓપ્ટિકલ પથ લંબાઈમાં થોડો વધારો કરવામાં આવે (વધારે વક્રીભવનાંક ધરાવતું પારદર્શક માધ્યમ મૂકીને) અને $S$ થી $A$ સુધીની ઓપ્ટિકલ પથ લંબાઈમાં કોઈ ફેરફાર ન કરવામાં આવે,તો પડદા $K$ પરની વ્યતિકરણ ભાત:
- Aથોડી શિરોલંબ નીચેની તરફ ખસશે
- Bથોડી શિરોલંબ ઉપરની તરફ ખસશે
- Cઆડી દિશામાં,થોડી ડાબી તરફ ખસશે
- Dઆડી દિશામાં,થોડી જમણી તરફ ખસશે
Explore More
Similar Questions
વિધાન: યંગના પ્રયોગમાં,અપ્રકાશિત શલાકા (dark fringes) ની શલાકાની પહોળાઈ પ્રકાશિત શલાકા (bright fringes) કરતા અલગ હોય છે.
કારણ: યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,જો શલાકાઓ સફેદ પ્રકાશના સ્ત્રોત સાથે મેળવવામાં આવે,તો માત્ર કાળી અને પ્રકાશિત શલાકાઓ જ જોવા મળે છે.
કારણ: યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,જો શલાકાઓ સફેદ પ્રકાશના સ્ત્રોત સાથે મેળવવામાં આવે,તો માત્ર કાળી અને પ્રકાશિત શલાકાઓ જ જોવા મળે છે.
વ્યતિકરણની ભાતમાં,જો સ્લિટની પહોળાઈનો ગુણોત્તર $1:9$ હોય,તો મહત્તમ અને ન્યૂનત્તમ તીવ્રતાનો ગુણોત્તર શોધો.
Difficult
View Solutionએક વ્યતિકરણના પ્રયોગમાં, $700 \, nm$ તરંગલંબાઈ ધરાવતા પ્રકાશ વડે પડદા પર ત્રીજી પ્રકાશિત શલાકા મળે છે। તે જ બિંદુ પર $5^{th}$ પ્રકાશિત શલાકા મેળવવા માટે પ્રકાશના સ્ત્રોતની તરંગલંબાઈ કેટલી હોવી જોઈએ ($nm$ માં)?
નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. એકને વિધાન $(A)$ અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A) :$ યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,લાલ પ્રકાશ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ફ્રિન્જ વાદળી પ્રકાશ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ફ્રિન્જની સરખામણીમાં નજીક હોય છે.
કારણ $(R) :$ ફ્રિન્જની પહોળાઈ પ્રકાશની તરંગલંબાઈના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો $:$
વિધાન $(A) :$ યંગના ડબલ સ્લિટ પ્રયોગમાં,લાલ પ્રકાશ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ફ્રિન્જ વાદળી પ્રકાશ દ્વારા ઉત્પન્ન થતી ફ્રિન્જની સરખામણીમાં નજીક હોય છે.
કારણ $(R) :$ ફ્રિન્જની પહોળાઈ પ્રકાશની તરંગલંબાઈના સમપ્રમાણમાં હોય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો $:$
યંગનો ડબલ સ્લિટ પ્રયોગ પહેલા હવામાં અને પછી હવા સિવાયના માધ્યમમાં કરવામાં આવે છે. એવું જોવા મળે છે કે માધ્યમમાં $8^{th}$ પ્રકાશિત શલાકા ત્યાં સ્થિત છે જ્યાં હવામાં $5^{th}$ અપ્રકાશિત શલાકા સ્થિત છે. માધ્યમનો વક્રીભવનાંક આશરે કેટલો હશે?
DifficultNEET 2017
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo