પાક સુધારણા માટે ટિશ્યુ કલ્ચર (પેશી સંવર્ધન) પદ્ધતિ કેવી રીતે ઉપયોગી છે?

(A) પરંપરાગત સંવર્ધન પદ્ધતિઓ માંગને પહોંચી વળવામાં અને પાક સુધારણા માટે પૂરતી ઝડપી અને કાર્યક્ષમ સિસ્ટમ પૂરી પાડવામાં નિષ્ફળ જતાં,ટિશ્યુ કલ્ચર નામની ટેકનોલોજી વિકસાવવામાં આવી.
વૈજ્ઞાનિકોએ $1950$ ના દાયકામાં જાણ્યું કે એક્સપ્લાન્ટ્સ (છોડનો કોઈપણ ભાગ જે કાઢીને જંતુરહિત સ્થિતિમાં ખાસ પોષક માધ્યમમાં ઉગાડવામાં આવે છે) માંથી સંપૂર્ણ છોડનું પુનર્જનન થઈ શકે છે.
કોઈપણ કોષ/એક્સપ્લાન્ટમાંથી સંપૂર્ણ છોડ ઉત્પન્ન કરવાની આ ક્ષમતાને ટોટિપોટન્સી (પૂર્ણશક્તિ) કહેવામાં આવે છે.
પોષક માધ્યમમાં સુક્રોઝ જેવા કાર્બન સ્ત્રોત,અકાર્બનિક ક્ષારો,વિટામિન્સ,એમિનો એસિડ અને ઓક્સિન,સાયટોકિનિન જેવા વૃદ્ધિ નિયામકો હોવા જરૂરી છે.
આ પદ્ધતિઓ દ્વારા ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં મોટી સંખ્યામાં છોડનું પ્રસારણ શક્ય છે. આ રીતે હજારો છોડ ઉત્પન્ન કરવાની પદ્ધતિને માઇક્રોપ્રોપેગેશન કહેવામાં આવે છે.
આ દરેક છોડ આનુવંશિક રીતે મૂળ છોડ જેવા જ હોય છે,જેને સોમાક્લોન્સ કહેવાય છે. ટામેટા,કેળા,સફરજન જેવા ઘણા મહત્વના ખાદ્ય પાકો આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને વ્યાપારી ધોરણે ઉગાડવામાં આવ્યા છે.
આ પદ્ધતિનો બીજો મહત્વનો ઉપયોગ રોગિષ્ઠ છોડમાંથી સ્વસ્થ છોડ મેળવવાનો છે. જો છોડ વાયરસથી સંક્રમિત હોય તો પણ,વર્ધમાન પેશી (meristem) વાયરસ મુક્ત રહે છે. તેથી,વર્ધમાન પેશીને દૂર કરીને ઇન-વિટ્રો ઉગાડીને વાયરસ મુક્ત છોડ મેળવી શકાય છે.
વૈજ્ઞાનિકોએ છોડમાંથી એકલ કોષોને અલગ કરીને તેમની કોષદીવાલનું પાચન કરીને નગ્ન પ્રોટોપ્લાસ્ટ મેળવ્યા છે. બે અલગ-અલગ જાતોના પ્રોટોપ્લાસ્ટને ફ્યુઝ કરીને હાઇબ્રિડ પ્રોટોપ્લાસ્ટ મેળવી શકાય છે,જેમાંથી નવા છોડ બને છે જેને સોમેટિક હાઇબ્રિડ કહેવાય છે. આ પ્રક્રિયાને સોમેટિક હાઇબ્રિડાઇઝેશન કહેવામાં આવે છે.