રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓ કેવી રીતે થાય છે? તેમાં કેવા પ્રકારના ફેરફારો જોવા મળે છે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $\rightarrow$ રાસાયણિક સંયોજનોમાં બે પ્રકારના ફેરફારો થાય છે:
$(1)$ ભૌતિક ફેરફાર: રાસાયણિક બંધ તૂટ્યા વગર આકાર અથવા દ્રવ્યની અવસ્થામાં ફેરફાર. ઉદાહરણ તરીકે,બરફનું પાણીમાં રૂપાંતર અથવા પાણીની વરાળ બનવી.
$(2)$ રાસાયણિક ફેરફાર: જ્યારે રૂપાંતરણ દરમિયાન બંધ તૂટે છે અને નવા બંધ બને છે,ત્યારે તેને રાસાયણિક પ્રક્રિયા કહેવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Ba(OH)_{2} + H_{2}SO_{4} \rightarrow BaSO_{4} + 2H_{2}O$ (અકાર્બનિક) અથવા સ્ટાર્ચનું ગ્લુકોઝમાં જળવિભાજન (કાર્બનિક).
$\rightarrow$ પ્રક્રિયાનો દર એટલે એકમ સમયમાં બનતી નીપજની માત્રા. $\text{Rate} = \frac{\delta p}{\delta t}$.
$\rightarrow$ દર તાપમાનથી પ્રભાવિત થાય છે; સામાન્ય નિયમ મુજબ દર $10^{\circ}C$ ના ફેરફાર સાથે બમણો થાય છે અથવા અડધો થઈ જાય છે.
$\rightarrow$ ઉત્સેચકીય પ્રક્રિયાઓ ઘણી ઝડપી હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,કાર્બોનિક એનહાઇડ્રેઝ ઉત્સેચક $CO_{2} + H_{2}O \rightarrow H_{2}CO_{3}$ પ્રક્રિયાના દરને લગભગ $10$ મિલિયન ગણો વધારે છે.
$\rightarrow$ ચયાપચયિક પથ એ બહુ-તબક્કાવાર રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે જ્યાં દરેક તબક્કો ચોક્કસ ઉત્સેચકો દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે,ગ્લુકોઝનું પાયરુવિક એસિડમાં રૂપાંતર $10$ વિવિધ ઉત્સેચક-ઉદ્દીપિત પ્રક્રિયાઓ દ્વારા થાય છે.

Explore More

Similar Questions

કોઈપણ તંત્રમાં કાર્ય કરવા માટે ઉપલબ્ધ શક્તિને શું કહેવાય છે?

કયું વિધાન ઉપચય (Anabolism) ની પ્રક્રિયા સાથે સુસંગત છે?

કઈ પ્રક્રિયામાં જટિલ અણુઓનું સરળ અણુઓમાં વિઘટન થાય છે?

વિધાન $X$ : સજીવના દરેક કોષમાં થતી વિવિધ જૈવ રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓને સામૂહિક રીતે 'ચયાપચય' કહેવામાં આવે છે.
વિધાન $Y$ : જ્યારે ચય (anabolic) પ્રક્રિયાઓનો દર અપચય (catabolic) પ્રક્રિયાઓ કરતાં વધુ હોય ત્યારે વૃદ્ધિ થાય છે.

સજીવ ક્યારે ઘસારો (wear and tear) અનુભવે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo