અહીં ચેતાતંતુ (axon) માંથી આવેગના વહનનું આકૃતિ દ્વારા નિરૂપણ આપેલ છે (બિંદુ $A$ અને $B$ પર). આકૃતિ જુઓ અને આવેગના વહનના સોપાનોને ક્રમમાં ગોઠવો.
$I.$ $A$ સ્થાન પર પટલની ધ્રુવીયતા ઉલટાય છે અને તે વિધ્રુવીકરણ (depolarized) પામે છે,એટલે કે,બહારની સપાટી ઋણભારિત અને અંદરની સપાટી ધનભારિત બને છે,જેનાથી ચેતા આવેગ ઉત્પન્ન થાય છે.
$II.$ એક ઉત્તેજના ચેતાતંતુના $A$ સ્થાન પર પટલમાં ખલેલ પહોંચાડે છે,જેના પરિણામે $Na^+$ આયનો ચેતાતંતુની અંદર પ્રવેશે છે.
$III.$ બહારની સપાટી પર,પ્રવાહ $B$ સ્થાનથી $A$ સ્થાન તરફ વહે છે જેથી વિદ્યુત પ્રવાહનો પરિપથ પૂર્ણ થાય. આથી,તે સ્થાન પર ધ્રુવીયતા ઉલટાય છે અને $B$ સ્થાન પર ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ (action potential) ઉત્પન્ન થાય છે. $A$ સ્થાન પર ઉત્પન્ન થયેલ આવેગ (ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ) $B$ સ્થાન પર પહોંચે છે. આ ક્રમ ચેતાતંતુની લંબાઈ સાથે પુનરાવર્તિત થાય છે અને પરિણામે આવેગનું વહન થાય છે.
$IV.$ તરત જ આગળ,ચેતાતંતુ (દા.ત.,$B$ સ્થાન) ના પટલની બહારની સપાટી પર ધનભાર અને અંદરની સપાટી પર ઋણભાર હોય છે. પરિણામે,અંદરની સપાટી પર પ્રવાહ $A$ સ્થાનથી $B$ સ્થાન તરફ વહે છે.

  • A
    $I \rightarrow II \rightarrow IV \rightarrow III$
  • B
    $II \rightarrow I \rightarrow III \rightarrow IV$
  • C
    $II \rightarrow I \rightarrow IV \rightarrow III$
  • D
    $I \rightarrow IV \rightarrow III \rightarrow II$

Explore More

Similar Questions

વૈજ્ઞાનિક કારણો આપો:
$(1)$ ઉત્તેજિત ચેતાતંતુના વિસ્તારમાં,કોષરસસ્તરની અંદર ધન વીજભાર ઉત્પન્ન થાય છે.
$(2)$ કેટલાક પ્રાણીઓમાં ચેતા આવેગનું વહન ક્ષેપક (saltatory) હોય છે.

નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન સાચું/સાચા છે?
$(a)$ વિશ્રામી રસપટલની આરપાર જોવા મળતા વીજસ્થિતિમાનના તફાવતને સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાન કહે છે.
$(b)$ સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાનના સર્જન માટે $Na^+$ આયનો જવાબદાર છે.
$(c)$ ચેતા ઉર્મિવેગ એ સક્રિય કલાવીજસ્થિતિમાન છે.

સસ્તન પ્રાણીના મોટર ચેતાતંતુમાં આવેગના વહનનો દર કેટલો હોય છે ($, m/s$ માં)?

ચેતાતંતુ દ્વારા ઉર્મિવેગના વહન દરમિયાન કોષરસ પટલની અંદરની સપાટી પર વીજભારનો ક્રમ શું હોય છે?

ચેતા વહન માટે નીચેનામાંથી કયા આયનો જરૂરી છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo