ગોલીય અરીસા માટે કેન્દ્રલંબાઈ $(f)$ અને વક્રતા ત્રિજ્યા $(R)$ વચ્ચેનો સંબંધ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) ધારો કે $C$ એ ગોલીય અરીસાનું વક્રતા કેન્દ્ર છે અને $P$ એ ધ્રુવ છે.
મુખ્ય અક્ષને સમાંતર એક પ્રકાશનું કિરણ અરીસા પર બિંદુ $M$ આગળ આપાત થાય છે. રેખા $CM$ એ $M$ આગળ અરીસાને લંબ છે.
ધારો કે $\theta$ એ આપાતકોણ છે. પરાવર્તનના નિયમ મુજબ,પરાવર્તનકોણ પણ $\theta$ થશે.
ભૂમિતિ પરથી,$\angle MCP = \theta$ (યુગ્મકોણ) અને $\angle MFP = 2\theta$ ($\triangle MCF$ નો બહિષ્કોણ એ અંતઃસંમુખકોણોના સરવાળા જેટલો હોય છે).
ધારો કે $MD$ એ $M$ થી મુખ્ય અક્ષ પરનો લંબ છે. પેરેક્સિયલ કિરણો માટે,$D$ એ $P$ ની ખૂબ નજીક છે,તેથી $CD \approx CP = R$ અને $FD \approx FP = f$.
$\triangle MDC$ માં,$\tan \theta = \frac{MD}{CD} \approx \frac{MD}{R}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan \theta \approx \theta$,તેથી $\theta \approx \frac{MD}{R}$.
$\triangle MDF$ માં,$\tan 2\theta = \frac{MD}{FD} \approx \frac{MD}{f}$. નાની $\theta$ માટે,$\tan 2\theta \approx 2\theta$,તેથી $2\theta \approx \frac{MD}{f}$.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $\theta$ ની કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $2(\frac{MD}{R}) = \frac{MD}{f}$.
તેથી,$R = 2f$ અથવા $f = \frac{R}{2}$.

Explore More

Similar Questions

$f$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો બહિર્ગોળ અરીસો નીચેનામાંથી કઈ સ્થિતિમાં ચત્તું,નાનું અને આભાસી પ્રતિબિંબ રચે છે?

આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,$200\,cm$ વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતા અંતર્ગોળ અરીસાની સામે $100\,cm$ ના અંતરે એક વસ્તુ ' $O$ ' મૂકવામાં આવી છે. વસ્તુ $2\,cm/s$ ની ઝડપે અરીસા તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. $10\,s$ પછી અરીસાથી પ્રતિબિંબનું સ્થાન ...... $cm$ પર હશે.

એક બહિર્ગોળ અરીસાની કેન્દ્રલંબાઈ $20\, cm$ છે. તેની વક્રતા ત્રિજ્યા .....$cm$ હશે.

ધારો કે આકૃતિમાં દર્શાવેલ અંતર્ગોળ અરીસાની પરાવર્તક સપાટીનો નીચેનો અડધો ભાગ અપારદર્શક (પરાવર્તન ન કરે તેવા) પદાર્થથી ઢાંકી દેવામાં આવે છે. અરીસાની સામે મૂકેલા પદાર્થના પ્રતિબિંબ પર તેની શું અસર થશે?

$30 \,cm$ વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતો બહિર્ગોળ અરીસો વસ્તુના કદ કરતા અડધા કદનું પ્રતિબિંબ રચે છે. વસ્તુ અંતર કેટલું હશે ($\,cm$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo