સોડિયમ ક્લોરાઇડ ($NaCl$ $-$ રોક સોલ્ટ) ની બનાવટ,ગુણધર્મો અને ઉપયોગો જણાવો.

(N/A) બનાવટ: સોડિયમ ક્લોરાઇડનો સૌથી વધુ પ્રમાણમાં મળતો સ્ત્રોત દરિયાનું પાણી છે,જેમાં દળથી $2.7$ થી $2.9 \%$ જેટલું ક્ષાર હોય છે. સામાન્ય મીઠું સામાન્ય રીતે દરિયાના પાણીના બાષ્પીભવન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
બ્રાઈન દ્રાવણના સ્ફટિકીકરણ દ્વારા મેળવવામાં આવતા અશુદ્ધ સોડિયમ ક્લોરાઇડમાં સોડિયમ સલ્ફેટ,કેલ્શિયમ સલ્ફેટ,કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ અને મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઇડ જેવી અશુદ્ધિઓ હોય છે. કેલ્શિયમ ક્લોરાઇડ $(CaCl_{2})$ અને મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઇડ $(MgCl_{2})$ અશુદ્ધિઓ છે કારણ કે તે ભેજશોષક (વાતાવરણમાંથી સરળતાથી ભેજ શોષી લે છે) છે.
શુદ્ધ સોડિયમ ક્લોરાઇડ મેળવવા માટે,અશુદ્ધ મીઠાને ઓછામાં ઓછા પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે અને અદ્રાવ્ય અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે ગાળવામાં આવે છે. ત્યારબાદ દ્રાવણને હાઇડ્રોજન ક્લોરાઇડ વાયુ વડે સંતૃપ્ત કરવામાં આવે છે. શુદ્ધ સોડિયમ ક્લોરાઇડના સ્ફટિકો અલગ પડે છે. કેલ્શિયમ અને મેગ્નેશિયમ ક્લોરાઇડ,સોડિયમ ક્લોરાઇડ કરતા વધુ દ્રાવ્ય હોવાથી,દ્રાવણમાં જ રહે છે.
ગુણધર્મો: સોડિયમ ક્લોરાઇડ $1081 \ K$ તાપમાને પીગળે છે. $273 \ K$ તાપમાને $100 \ g$ પાણીમાં તેની દ્રાવ્યતા $36.0 \ g$ છે. તાપમાન વધારવાથી તેની દ્રાવ્યતામાં ખાસ વધારો થતો નથી.
ઉપયોગો: $(i)$ તેનો ઉપયોગ ઘરગથ્થુ હેતુઓ માટે સામાન્ય મીઠા અથવા ટેબલ સોલ્ટ તરીકે થાય છે. $(ii)$ તેનો ઉપયોગ $Na_{2}O_{2}$,$NaOH$ અને $Na_{2}CO_{3}$ ની બનાવટમાં થાય છે.