ઘન ઉદ્દીપકોની મહત્વની લાક્ષણિકતાઓ વિશે માહિતી આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
ઘન ઉદ્દીપકોની મહત્વની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ સક્રિયતા (Activity): ઉદ્દીપકની સક્રિયતા મોટાભાગે રાસાયણિક અધિશોષણની પ્રબળતા પર આધાર રાખે છે. પ્રક્રિયકો સક્રિય થવા માટે ઉદ્દીપક પર યોગ્ય રીતે અધિશોષિત થવા જોઈએ. જોકે,તેઓ એટલી મજબૂતીથી અધિશોષિત ન થવા જોઈએ કે જેથી તેઓ સ્થિર થઈ જાય અને અન્ય પ્રક્રિયકો માટે ઉદ્દીપકની સપાટી પર અધિશોષણ માટે જગ્યા ન રહે.
ઉદાહરણ: $2H_{2(g)} + O_{2(g)} \xrightarrow{Pt} 2H_2O_{(l)}$
$(b)$ વર્ણાત્મકતા (Selectivity): ઉદ્દીપકની વર્ણાત્મકતા એટલે કે જ્યારે સમાન પ્રક્રિયા પરિસ્થિતિઓમાં ઘણા ઉત્પાદનો શક્ય હોય ત્યારે પ્રક્રિયાને ચોક્કસ ઉત્પાદન તરફ દોરવાની તેની ક્ષમતા.
સમાન પ્રક્રિયકો માટે અલગ-અલગ ઉદ્દીપકોની વર્ણાત્મકતા અલગ હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે,$H_2$ અને $CO$ થી શરૂ કરીને અલગ-અલગ ઉદ્દીપકોનો ઉપયોગ કરવાથી આપણને અલગ-અલગ ઉત્પાદનો મળે છે:
$(i)$ $CO_{(g)} + 3H_{2(g)} \xrightarrow{Ni} CH_{4(g)} + H_2O_{(g)}$
$(ii)$ $CO_{(g)} + 2H_{2(g)} \xrightarrow{Cu/ZnO-Cr_2O_3} CH_3OH_{(g)}$
$(iii)$ $CO_{(g)} + H_{2(g)} \xrightarrow{Cu} HCHO_{(g)}$
આમ,એવું કહી શકાય કે ઉદ્દીપકની ક્રિયા પ્રકૃતિમાં અત્યંત વર્ણાત્મક હોય છે. પરિણામે,જે પદાર્થ એક પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે તે બીજી પ્રક્રિયામાં ઉદ્દીપન કરવામાં નિષ્ફળ જઈ શકે છે.

Explore More

Similar Questions

ઉદ્દીપકની સક્રિયતા વધારતો પદાર્થ ........ તરીકે જાણીતો છે.

નીચેની યાદી-$I$ માં આપેલ ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયાઓને યાદી-$II$ માં આપેલ ઉદ્દીપકો સાથે જોડો:
યાદી-$I$ (ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયા)યાદી-$II$ (ઉપયોગમાં લેવાતા ઉદ્દીપક)
$A$. ઓસ્ટવાલ્ડ પ્રક્રિયા$I$. $CuCl_2$
$B$. હેબર પ્રક્રિયા$II$. ઝિઓલાઇટ્સ
$C$. ડેકોન પ્રક્રિયા$III$. $Pt$ ગેજ
$D$. હાઇડ્રોકાર્બનનું ક્રેકિંગ$IV$. $Fe$

ગેસોલિનના સંશ્લેષણ માટે ફિશર-ટ્રોપ્શ પ્રક્રિયામાં નીચેનામાંથી કયા ઉદ્દીપકનો ઉપયોગ થાય છે?

નીચેનામાંથી કયું સમાંગ ઉદ્દીપનનું ઉદાહરણ છે?

નીચેનામાંથી કયું ઋણ ઉદ્દીપક તરીકે વર્તે છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo