બાયોગેસ પ્લાન્ટ વિશે માહિતી આપો.

(N/A) સૂક્ષ્મજીવો વૃદ્ધિ અને ચયાપચય દરમિયાન વિવિધ પ્રકારના વાયુરૂપ અંતિમ ઉત્પાદનો ઉત્પન્ન કરે છે.
- ઉત્પન્ન થતા વાયુનો પ્રકાર સૂક્ષ્મજીવો અને તેઓ જે કાર્બનિક પદાર્થોનો ઉપયોગ કરે છે તેના પર આધાર રાખે છે. કણકના આથવણ,ચીઝ બનાવવા અને પીણાંના ઉત્પાદનના ઉદાહરણોમાં,મુખ્યત્વે $CO_{2}$ વાયુ ઉત્પન્ન થતો હતો.
- જો કે,અમુક બેક્ટેરિયા જે સેલ્યુલોઝયુક્ત પદાર્થો પર અજારક રીતે વૃદ્ધિ પામે છે,તેઓ $CO_{2}$ અને $H_{2}$ ની સાથે મોટી માત્રામાં મિથેન ઉત્પન્ન કરે છે. આ બેક્ટેરિયાને સામૂહિક રીતે મિથેનોજેન્સ કહેવામાં આવે છે અને આવું એક સામાન્ય બેક્ટેરિયમ $Methanobacterium$ છે.
- આ બેક્ટેરિયા ઢોરના રૂમેન (આમાશય) ભાગમાં હાજર હોય છે.
- ઢોરના ખોરાકમાં રહેલ ઘણો સેલ્યુલોઝયુક્ત પદાર્થ રૂમેનમાં પણ હાજર હોય છે. રૂમેનમાં,આ બેક્ટેરિયા સેલ્યુલોઝના વિઘટનમાં મદદ કરે છે અને ઢોરના પોષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
- આમ,ઢોરના મળને 'ગોબર' પણ કહેવામાં આવે છે. તેમાં આ બેક્ટેરિયાનું પ્રમાણ વધુ હોય છે. છાણનો ઉપયોગ બાયોગેસ બનાવવા માટે થઈ શકે છે,જેને સામાન્ય રીતે ગોબર ગેસ કહેવામાં આવે છે.
- બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં એક કોંક્રિટની ટાંકી ($10-15$ ફૂટ ઊંડી) હોય છે જેમાં જૈવ-કચરો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને છાણનું મિશ્રણ (સ્લરી) ઉમેરવામાં આવે છે. સ્લરી પર એક તરતું કવર મૂકવામાં આવે છે,જે સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિને કારણે ટાંકીમાં ગેસ ઉત્પન્ન થતાં ઉપર આવે છે.
- બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં એક આઉટલેટ હોય છે જે નજીકના ઘરોમાં બાયોગેસ પહોંચાડવા માટે પાઇપ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
- બાયોગેસ એ સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વાયુઓનું મિશ્રણ છે (જેમાં મુખ્યત્વે મિથેન હોય છે) અને તેનો ઉપયોગ બળતણ તરીકે થઈ શકે છે.