મધમાખી ઉછેર (Bee-keeping) વિશે માહિતી આપો.

(A) મધમાખી ઉછેર અથવા એપિકલ્ચર એ મધના ઉત્પાદન માટે મધમાખીઓના મધપૂડાની જાળવણી છે. તે એક પ્રાચીન કુટીર ઉદ્યોગ છે.
મધ એ ઉચ્ચ પોષક મૂલ્ય ધરાવતો ખોરાક છે અને તેનો ઉપયોગ દેશી ચિકિત્સા પદ્ધતિઓમાં પણ થાય છે. મધમાખીઓ મધ ઉપરાંત મીણ (beeswax) પણ ઉત્પન્ન કરે છે,જેનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં થાય છે,જેમ કે સૌંદર્ય પ્રસાધનો અને વિવિધ પ્રકારના પોલિશ બનાવવામાં.
મધની વધતી જતી માંગને કારણે મોટા પાયે મધમાખી ઉછેરની પ્રથાઓ શરૂ થઈ છે.
મધમાખી ઉછેર એવા કોઈપણ વિસ્તારમાં કરી શકાય છે જ્યાં જંગલી છોડ,ફળોના બગીચા અને ખેતીલાયક પાકો જેવા પૂરતા પ્રમાણમાં મધમાખીઓ માટેના ચરાણ ઉપલબ્ધ હોય.
મધમાખીઓની ઘણી પ્રજાતિઓ છે જેનો ઉછેર કરી શકાય છે. આમાંથી સૌથી સામાન્ય પ્રજાતિ $Apis \text{ } indica$ છે.
મધપૂડાને ઘરના આંગણામાં,વરંડામાં અથવા છત પર પણ રાખી શકાય છે. મધમાખી ઉછેર એ શ્રમ-સઘન પ્રવૃત્તિ નથી.
મધમાખી ઉછેર પ્રમાણમાં સરળ હોવા છતાં,તેના માટે થોડા વિશિષ્ટ જ્ઞાનની જરૂર પડે છે અને ઘણી સંસ્થાઓ મધમાખી ઉછેર શીખવે છે.
સફળ મધમાખી ઉછેર માટે નીચેના મુદ્દાઓ મહત્વપૂર્ણ છે: $(i)$ મધમાખીઓના સ્વભાવ અને આદતોનું જ્ઞાન,$(ii)$ મધપૂડા રાખવા માટે યોગ્ય સ્થાનની પસંદગી,$(iii)$ મધમાખીઓના ઝુંડને પકડવા અને મધપૂડામાં સ્થાપિત કરવા,$(iv)$ વિવિધ ઋતુઓ દરમિયાન મધપૂડાનું વ્યવસ્થાપન અને $(v)$ મધ અને મીણનું સંચાલન અને સંગ્રહ.
મધમાખીઓ સૂર્યમુખી,$Brassica$,સફરજન અને નાસપાતી જેવા આપણા ઘણા પાકોની પરાગવાહક છે.