ફિનોલમાં $-OH$ સમૂહની હાજરીને કારણે બેન્ઝીન વલયની પ્રતિક્રિયાત્મકતા કેમ વધે છે તે સમજાવો.

(N/A) $-OH$ સમૂહ એ ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ સમૂહ છે જે નીચેના કારણોસર ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયાઓ માટે બેન્ઝીન વલયને સક્રિય કરે છે:
$(a)$ સંસ્પંદન અસર: $-OH$ સમૂહના ઓક્સિજન પરમાણુ પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ સંસ્પંદન દ્વારા બેન્ઝીન વલયમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે. આનાથી વલયના ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે,જે તેમને ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગીઓ દ્વારા હુમલા માટે વધુ સંવેદનશીલ બનાવે છે.
$(b)$ પ્રેરક અસર: ઓક્સિજન પરમાણુ કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણ છે,જે $-I$ અસર દર્શાવે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને પોતાની તરફ ખેંચે છે. જોકે,$-OH$ સમૂહની $+R$ (સંસ્પંદન) અસર તેની $-I$ અસર કરતા ઘણી વધારે શક્તિશાળી છે.
નિષ્કર્ષ: સંસ્પંદન અસર પ્રભાવી હોવાથી,ફિનોલના બેન્ઝીન વલયમાં એકંદરે ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા વધે છે,ખાસ કરીને ઓર્થો અને પેરા સ્થાન પર. પરિણામે,ફિનોલ ઇલેક્ટ્રોન અનુરાગી એરોમેટિક વિસ્થાપન પ્રત્યે બેન્ઝીન કરતા વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ છે અને $-OH$ સમૂહ સક્રિયકારક સમૂહ તરીકે કાર્ય કરે છે.