સ્ટ્રેસ (પ્રતિબળ) એટલે શું તે સમજાવો? તેનો એકમ અને પારિમાણિક સૂત્ર લખો.

(N/A) જ્યારે કોઈ પદાર્થ પર બળ એવી રીતે લગાડવામાં આવે કે તે સ્થિર સંતુલનમાં રહે,ત્યારે તેમાં વિરૂપણ (deformation) થાય છે.
વિરૂપણનું પ્રમાણ પદાર્થના પ્રકાર અને વિરૂપક બળના મૂલ્ય પર આધાર રાખે છે.
જ્યારે પદાર્થ પર વિરૂપક બળ લગાડવામાં આવે છે,ત્યારે પદાર્થમાં તેને વિરોધ કરતું પુનઃસ્થાપક બળ ઉત્પન્ન થાય છે.
આ પુનઃસ્થાપક બળ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ દિશામાં લગાડેલા બળની વિરુદ્ધ હોય છે. એકમ ક્ષેત્રફળ દીઠ લાગતા આ પુનઃસ્થાપક બળને પ્રતિબળ (stress) કહેવામાં આવે છે.
જો $F$ એ લગાડેલું બળ હોય અને $A$ એ પદાર્થનું આડછેદનું ક્ષેત્રફળ હોય,તો:
$\text{પ્રતિબળ} = \frac{F}{A}$
તેનો $SI$ એકમ $N m^{-2}$ અથવા પાસ્કલ $(Pa)$ છે.
તેનું પારિમાણિક સૂત્ર $[ML^{-1} T^{-2}]$ છે.