માધ્યમના કણોના દોલનોની દિશાના આધારે તરંગોના પ્રકારો સમજાવો.

(N/A) માધ્યમના કણોના દોલનોની દિશાના આધારે,યાંત્રિક તરંગોને નીચેની બે શ્રેણીઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$(1)$ લંબગત તરંગો (Transverse waves)
$(2)$ સંગત તરંગો (Longitudinal waves)
$(1)$ લંબગત તરંગો: યાંત્રિક તરંગોના પ્રસરણ દરમિયાન,જો માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશાને લંબ રૂપે દોલન કરે,તો તેને લંબગત તરંગો કહેવામાં આવે છે.
એક છેડેથી દ્રઢ આધાર સાથે બાંધેલી અને યોગ્ય તણાવ હેઠળ રાખેલી આડી દોરીનો વિચાર કરો. જો આ દોરીના મુક્ત છેડે એક ઝટકો આપવામાં આવે,તો એક શૃંગ અથવા ગર્ત (સ્પંદન) રચાય છે જે દોરી પર આગળ વધે છે. દોરીના કણો ઉપર અને નીચે (તરંગ ગતિની દિશાને લંબ) ગતિ કરે છે,જે લંબગત તરંગોની લાક્ષણિકતા છે.
$(2)$ સંગત તરંગો: યાંત્રિક તરંગોના પ્રસરણ દરમિયાન,જો માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશાને સમાંતર દોલન કરે,તો તેને સંગત તરંગો કહેવામાં આવે છે. હવામાં ઉત્પન્ન થતા ધ્વનિ તરંગો સંગત તરંગોનું સામાન્ય ઉદાહરણ છે,જ્યાં હવાના કણો તરંગ જે દિશામાં ગતિ કરે છે તે જ દિશામાં આગળ-પાછળ દોલન કરે છે,જેનાથી સંઘનન અને વિઘનન રચાય છે.