સાપેક્ષ વેગનો ખ્યાલ અને તેના બે કિસ્સાઓ સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સાપેક્ષ વેગ એટલે બીજા અવલોકનકાર અથવા સંદર્ભ ફ્રેમની સાપેક્ષમાં કોઈ પદાર્થનો વેગ.
કિસ્સો $1$: બે અવલોકનકારો અને એક ગતિશીલ પદાર્થ:
ધારો કે $A$ એ જમીન પર ઉભેલી વ્યક્તિ સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. $B$ એ સમાન વેગથી ગતિ કરતી ટ્રેન સાથે સંકળાયેલ સંદર્ભ ફ્રેમ છે. બંને જડત્વીય સંદર્ભ ફ્રેમ છે.
આકૃતિ પરથી,$x_{PA} = x_{PB} + x_{BA}$.
સમય $t$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{d x_{PA}}{d t} = \frac{d x_{PB}}{d t} + \frac{d x_{BA}}{d t}$
અહીં $\frac{d x_{PA}}{d t} = v_{PA}$,$\frac{d x_{PB}}{d t} = v_{PB}$ અને $\frac{d x_{BA}}{d t} = v_{BA}$ હોવાથી:
$v_{PA} = v_{PB} + v_{BA}$
$\therefore v_{PB} = v_{PA} - v_{BA}$
જ્યાં $v_{PA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,$v_{PB}$ એ ફ્રેમ $B$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો વેગ છે,અને $v_{BA}$ એ ફ્રેમ $A$ ની સાપેક્ષમાં ફ્રેમ $B$ નો વેગ છે.
કિસ્સો $2$: એક અવલોકનકાર અને બે ગતિશીલ પદાર્થો:
ધારો કે બે પદાર્થો $A$ અને $B$ જમીન પરના અવલોકનકાર $G$ ની સાપેક્ષમાં $v_A$ અને $v_B$ વેગથી ગતિ કરે છે. તેમના સ્થાન સદિશો $r_A$ અને $r_B$ છે. $A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નું સાપેક્ષ સ્થાન $r_{BA} = r_B - r_A$ છે. સમયની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,$A$ ની સાપેક્ષમાં $B$ નો સાપેક્ષ વેગ $v_{BA} = v_B - v_A$ મળે છે.

Explore More

Similar Questions

એક કણ સ્થિર સ્થિતિમાંથી મુક્ત કરવામાં આવે છે અને બીજો કણ તે જ સમયે $u$ જેટલા પ્રારંભિક વેગથી નીચેની તરફ ફેંકવામાં આવે છે,તો:

બે બસો $A$ અને $B$ વિરુદ્ધ દિશામાં ગતિ કરી રહી છે. જો પ્રથમ બસ $A$ પૂર્વ દિશામાં $36 \ km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે અને બસ $B$ પશ્ચિમ દિશામાં $18 \ km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરે છે,તો બસ $A$ ને બસ $B$ કેવી રીતે ગતિ કરતી દેખાશે?

$72\, km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરતી એક મોટર કાર $3.0\, s$ કરતા ઓછા સમયમાં અટકી શકતી નથી,જ્યારે ટ્રક માટે આ સમયગાળો $5.0\, s$ છે. હાઇવે પર,કાર ટ્રકની પાછળ છે અને બંને $72\, km/h$ ની ઝડપે ગતિ કરી રહ્યા છે. ટ્રક ડ્રાઇવર ઇમરજન્સી સ્ટોપનો સંકેત આપે છે. કાર ટ્રકથી કેટલા લઘુત્તમ અંતરે હોવી જોઈએ જેથી તે ટ્રક સાથે અથડાય નહીં? માનવ પ્રતિભાવ સમય $0.5\, s$ છે.

Difficult
View Solution

બે ગતિમાન કારનો સાપેક્ષ વેગ ક્યારે શૂન્ય થાય?

બે કણો વચ્ચેનું અંતર $6 \,m/s$ ના દરે ઘટી રહ્યું છે. જો આ કણો સમાન ઝડપે અને સમાન દિશામાં ગતિ કરે,તો તેમની વચ્ચેનું અંતર $4 \,m/s$ ના દરે વધે છે. તો કણોની ઝડપ કેટલી હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo