વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણની ઘટના સમજાવો. જ્યારે કોઈ બંધ લૂપમાંથી પસાર થતું બાહ્ય ચુંબકીય ક્ષેત્ર વધે અથવા ઘટે ત્યારે તેમાં વિદ્યુતપ્રવાહ ઉત્પન્ન થાય છે તે દર્શાવવા માટેનો પ્રયોગ વર્ણવો.

(N/A) વિદ્યુતચુંબકીય પ્રેરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં વાહકમાં બદલાતું ચુંબકીય ક્ષેત્ર બીજા વાહક કે પરિપથમાં વિદ્યુતપ્રવાહ ઉત્પન્ન કરે છે.
પ્રયોગ:
$1$. તાંબાના તારના બે ગૂંચળાં લો જેમાં આંટાઓની સંખ્યા વધુ હોય (ધારો કે અનુક્રમે $50$ અને $100$ આંટા) અને તેને અવાહક નળાકાર રોલ પર વીંટાળો.
$2$. પ્રથમ ગૂંચળા ($1$-ગૂંચળું) ના છેડાઓને બેટરી અને પ્લગ કળ $(K)$ સાથે શ્રેણીમાં જોડો.
$3$. બીજા ગૂંચળા ($2$-ગૂંચળું) ના છેડાઓને ગેલ્વેનોમીટર $(G)$ સાથે જોડો.
$4$. જ્યારે કળ $K$ બંધ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $1$-ગૂંચળામાંથી વિદ્યુતપ્રવાહ વહે છે,જે ચુંબકીય ક્ષેત્ર ઉત્પન્ન કરે છે. $2$-ગૂંચળામાં રહેલું ગેલ્વેનોમીટર ક્ષણિક આવર્તન દર્શાવે છે,જે સૂચવે છે કે $2$-ગૂંચળામાં વિદ્યુતપ્રવાહ પ્રેરિત થયો છે.
$5$. જ્યારે કળ $K$ ખોલવામાં આવે છે,ત્યારે $1$-ગૂંચળામાં વિદ્યુતપ્રવાહ બંધ થાય છે,જેના કારણે ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ફેરફાર થાય છે. ગેલ્વેનોમીટરની સોય વિરુદ્ધ દિશામાં આવર્તન દર્શાવે છે,જે વિરુદ્ધ દિશામાં પ્રેરિત વિદ્યુતપ્રવાહ સૂચવે છે.
$6$. આ પ્રયોગ દર્શાવે છે કે ગૂંચળા સાથે સંકળાયેલા ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ફેરફાર થવાથી તેમાં વિદ્યુતપ્રવાહ પ્રેરિત થાય છે.