ઉત્સેચક ઉદ્દીપન (enzyme catalysis) ની ક્રિયાવિધિ સમજાવો.

(N/A) ઉત્સેચકના કલીલ કણોની સપાટી પર ઘણી બધી ગુહાઓ (cavities) હાજર હોય છે. આ ગુહાઓ લાક્ષણિક આકાર ધરાવે છે અને તેમાં $-NH_2$,$-COOH$,$-SH$,$-OH$ વગેરે જેવા સક્રિય સમૂહો હોય છે. આ વાસ્તવમાં ઉત્સેચક કણોની સપાટી પરના સક્રિય કેન્દ્રો છે. પ્રક્રિયકના અણુઓ જે પૂરક આકાર ધરાવે છે,તે આ ગુહાઓમાં એવી રીતે બંધબેસે છે જેમ તાળામાં ચાવી બંધબેસે છે. સક્રિય સમૂહોની હાજરીને કારણે,એક સક્રિયકૃત સંકીર્ણ (activated complex) બને છે જે પછી વિઘટન પામીને નીપજો આપે છે.
આમ,ઉત્સેચક ઉદ્દીપિત પ્રક્રિયાઓ બે તબક્કામાં આગળ વધે છે તેમ ગણી શકાય.
તબક્કો-$1$: સક્રિયકૃત સંકીર્ણ બનાવવા માટે ઉત્સેચકનું પ્રક્રિયાર્થી સાથે જોડાણ.
$E + S \rightleftharpoons ES^{*}$
તબક્કો-$2$: નીપજ બનાવવા માટે સક્રિયકૃત સંકીર્ણનું વિઘટન.
$ES^{*} \rightarrow E + P$