દ્રાવણમાંથી દ્રાવ્ય પદાર્થોનું ઘન અધિશોષક પર અધિશોષણ થવાની ઘટના સમજાવો.

(N/A) ઘન પદાર્થો દ્રાવણમાંથી પણ દ્રાવ્ય પદાર્થોનું અધિશોષણ કરી શકે છે. જ્યારે પાણીમાં એસિટિક એસિડના દ્રાવણને ચારકોલ સાથે હલાવવામાં આવે છે,ત્યારે એસિડનો કેટલોક ભાગ ચારકોલ દ્વારા અધિશોષિત થાય છે અને દ્રાવણમાં એસિડની સાંદ્રતા ઘટે છે. તેવી જ રીતે,લિટમસ દ્રાવણને ચારકોલ સાથે હલાવતા તે રંગહીન બને છે.
$Mg(OH)_{2}$ ના અવક્ષેપ મેગ્નેસન પ્રક્રિયકની હાજરીમાં અવક્ષેપિત થાય ત્યારે તે વાદળી રંગ ધારણ કરે છે. આ રંગ મેગ્નેસનના અધિશોષણને કારણે હોય છે. દ્રાવણ કલામાંથી અધિશોષણના કિસ્સામાં નીચે મુજબના અવલોકનો કરવામાં આવ્યા છે:
$(i)$ તાપમાનમાં વધારો થતાં અધિશોષણનું પ્રમાણ ઘટે છે.
$(ii)$ અધિશોષકની સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધતાં અધિશોષણનું પ્રમાણ વધે છે.
$(iii)$ અધિશોષણનું પ્રમાણ દ્રાવણમાં રહેલા દ્રાવ્યની સાંદ્રતા પર આધાર રાખે છે.
$(iv)$ અધિશોષણનું પ્રમાણ અધિશોષક અને અધિશોષિતના સ્વભાવ પર આધાર રાખે છે.
દ્રાવણમાંથી અધિશોષણની ચોક્કસ ક્રિયાવિધિ જાણીતી નથી. ફ્રુન્ડલિચનું સમીકરણ દ્રાવણમાંથી અધિશોષણના વર્તનને આશરે વર્ણવે છે,જેમાં દબાણને બદલે દ્રાવણની સાંદ્રતા ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે,એટલે કે $\frac{x}{m} = k C^{\frac{1}{n}}$ (જ્યાં $C$ એ સંતુલન સાંદ્રતા છે). ઉપરના સમીકરણનો લઘુગણક લેતા,આપણને મળે છે: $\log \frac{x}{m} = \log k + \frac{1}{n} \log C$.
$\log \frac{x}{m}$ વિરુદ્ધ $\log C$ નો આલેખ દોરતા સીધી રેખા મળે છે,જે ફ્રુન્ડલિચ સમતાપીની સત્યતા દર્શાવે છે. આને એસિટિક એસિડની વિવિધ સાંદ્રતાવાળા દ્રાવણો લઈને પ્રાયોગિક રીતે ચકાસી શકાય છે. વિવિધ ફ્લાસ્કમાં સમાન જથ્થાના ચારકોલમાં દ્રાવણના સમાન કદ ઉમેરવામાં આવે છે. અધિશોષણ પછી દરેક ફ્લાસ્કમાં અંતિમ સાંદ્રતા નક્કી કરવામાં આવે છે. પ્રારંભિક અને અંતિમ સાંદ્રતા વચ્ચેનો તફાવત $x$ નું મૂલ્ય આપે છે. ઉપરના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને,ફ્રુન્ડલિચ સમતાપીની સત્યતા સ્થાપિત કરી શકાય છે.