એમાઈન્સ સાથે નાઈટ્રસ એસિડની પ્રક્રિયા સમજાવો.

(N/A) એમાઈન્સના ત્રણ વર્ગો નાઈટ્રસ એસિડ $(HNO_2)$ સાથે અલગ રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે,જે ખનિજ એસિડ અને સોડિયમ નાઈટ્રાઈટ $(NaNO_2)$ માંથી સ્થળ પર (in situ) તૈયાર કરવામાં આવે છે.
$(i)$ પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન્સની નાઈટ્રસ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા: પ્રાથમિક એલિફેટિક એમાઈન્સ નાઈટ્રસ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એલિફેટિક ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે અસ્થિર હોય છે અને વિઘટન પામીને નાઈટ્રોજન વાયુ $(N_2)$ મુક્ત કરે છે અને આલ્કોહોલ $(R-OH)$ બનાવે છે.
$(ii)$ પ્રાથમિક એરોમેટિક એમાઈન્સની નાઈટ્રસ એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા: એરોમેટિક એમાઈન્સ નીચા તાપમાને $(273-278 \ K)$ નાઈટ્રસ એસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્થિર ડાયઝોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે,જે વિવિધ એરોમેટિક સંયોજનોના સંશ્લેષણ માટે મહત્વપૂર્ણ મધ્યવર્તી છે.
$(iii)$ દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન્સ $HNO_2$ સાથે અલગ રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે. દ્વિતીયક એમાઈન્સ $N$-નાઈટ્રોસોએમાઈન્સ (પીળા તેલી પ્રવાહી) બનાવે છે,જ્યારે તૃતીયક એમાઈન્સ ક્ષાર બનાવે છે જે પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે.