જટિલ પ્રક્રિયાઓ માટે પ્રક્રિયાનો ક્રમ ઉદાહરણ આપીને સમજાવો.

(N/A) ત્રણથી વધુ અણુઓ ધરાવતી જટિલ પ્રક્રિયાઓ: તત્વયોગમિતિય સમીકરણમાં ત્રણથી વધુ અણુઓ ધરાવતી પ્રક્રિયાઓ એક કરતાં વધુ તબક્કામાં થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે:
$KClO_{3} + 6 FeSO_{4} + 3 H_{2}SO_{4} \rightarrow KCl + 3 Fe_{2}(SO_{4})_{3} + 3 H_{2}O$
આ પ્રક્રિયા,જે દેખીતી રીતે $10$ મોલ પ્રક્રિયકો ધરાવે છે,તે વાસ્તવમાં દ્વિતીય ક્રમની પ્રક્રિયા છે.
$(b)$ આ દર્શાવે છે કે પ્રક્રિયા ઘણા તબક્કામાં થાય છે,પરંતુ સૌથી ધીમો તબક્કો પ્રક્રિયાનો વેગ નક્કી કરે છે. "પ્રક્રિયાનો એકંદર વેગ સૌથી ધીમા તબક્કા દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે જેને વેગ નિર્ણાયક તબક્કો કહેવામાં આવે છે."
ઉદાહરણ: આલ્કલાઇન માધ્યમમાં આયોડાઇડ આયન દ્વારા હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડનું વિઘટન.
$2 H_{2}O_{2} \xrightarrow{I^{-} / \text{alkaline medium}} 2 H_{2}O + O_{2}$
આ પ્રક્રિયા માટે વેગ સમીકરણ: $\text{Rate} = k[H_{2}O_{2}][I^{-}]$
આમ,$H_{2}O_{2}$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ $= 1$ અને $I^{-}$ ના સંદર્ભમાં પ્રક્રિયાનો ક્રમ $= 1$ અને એકંદર પ્રક્રિયાનો ક્રમ $= (1+1) = 2$ છે.
$H_{2}O_{2}$ નું વિઘટન બે તબક્કામાં થાય છે:
$(i)$ $H_{2}O_{2} + I^{-} \rightarrow H_{2}O + IO^{-} \quad (\text{ધીમો તબક્કો})$
$(ii)$ $H_{2}O_{2} + IO^{-} \rightarrow H_{2}O + I^{-} + O_{2} \quad (\text{ઝડપી તબક્કો})$
એકંદર પ્રક્રિયા: $2 H_{2}O_{2} \rightarrow 2 H_{2}O + O_{2}$
બંને તબક્કાઓ દ્વિ-આણ્વિય પ્રાથમિક પ્રક્રિયાઓ છે. $IO^{-}$ એ મધ્યવર્તી છે. પ્રથમ તબક્કો,જે ધીમો છે,તે વેગ નિર્ણાયક તબક્કો છે. સૌથી ધીમા તબક્કાનો ક્રમ = સૌથી ધીમા તબક્કાની આણ્વિયતા.