મેન્ડેલના આનુવંશિકતાના ખ્યાલને ત્રણ મુદ્દાઓ આપીને સમજાવો.

(N/A) $(i)$ મેન્ડેલે વટાણાના છોડ $(Pisum \text{ } sativum)$ પર કામ કર્યું અને આનુવંશિકતાના મૂળભૂત નિયમો શોધ્યા। તેમણે જોયું કે લક્ષણો (traits) કારકો (factors) દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે (જેને હવે જનીનો કહેવામાં આવે છે) અને દરેક કારક (જનીન) જોડીમાં હોય છે। આ કારકો (જનીનો) અલગ એકમો તરીકે વારસામાં મળે છે, દરેક પિતૃ પાસેથી એક મળે છે।
$(ii)$ મેન્ડેલે અભ્યાસ કર્યો કે જન્યુઓના નિર્માણ દરમિયાન (નરમાં શુક્રકોષો અને માદામાં અંડકોષો) જનીનો અલગ પડે છે અને તેઓ ફરીથી સંતતિમાં જોડાય છે (દરેક પિતૃ પાસેથી એક) અને પ્રભાવી અથવા પ્રચ્છન્ન લક્ષણ તરીકે દેખાય છે।
$(iii)$ મેન્ડેલે ત્રણ નિયમો પ્રસ્તાવિત કર્યા, જે નીચે મુજબ છે:
$(a)$ વિશ્લેષણનો નિયમ (Law of segregation): દરેક આનુવંશિક લક્ષણ જનીનોની જોડી દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે। પિતૃ જનીનો યાદચ્છિક રીતે જનન કોષોમાં અલગ પડે છે જેથી દરેક જનન કોષમાં જનીનની જોડીમાંથી માત્ર એક જ જનીન હોય છે।
$(b)$ મુક્ત વિશ્લેષણનો નિયમ (Law of independent assortment): વિવિધ લક્ષણોના જનીનો એકબીજાથી સ્વતંત્ર રીતે અલગ પડે છે જેથી એક લક્ષણનો વારસો બીજા લક્ષણના વારસા પર આધારિત નથી।
$(c)$ પ્રભુતાનો નિયમ (Law of dominance): જનીનના વૈકલ્પિક સ્વરૂપો ધરાવતો સજીવ તે સ્વરૂપ વ્યક્ત કરશે જે પ્રભાવી છે।