ઈથાઈન $(C_2H_2)$ અણુમાં કાર્બનનું સંકરણ અને બંધારણ સમજાવો.

(N/A) ઈથાઈન $(C_2H_2)$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp$ સંકરણ અનુભવે છે.
$1$. કાર્બનનું $sp$ સંકરણ:
ઉત્તેજિત અવસ્થામાં,કાર્બન પરમાણુ પાસે એક $2s$ કક્ષક અને ત્રણ અર્ધ-પૂર્ણ $2p$ કક્ષકો $(2p_x, 2p_y, 2p_z)$ હોય છે. $2s$ અને $2p_z$ કક્ષકો $sp$ સંકરણ પામીને બે સમાન $sp$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે,જે $180^{\circ}$ ના ખૂણે રેખીય રીતે ગોઠવાયેલી હોય છે. અન્ય બે $2p$ કક્ષકો ($2p_x$ અને $2p_y$) અસંકરિત રહે છે અને $sp$ સંકર કક્ષકોની ધરીને લંબ હોય છે.
$2$. ઈથાઈનમાં બંધારણ:
- બે કાર્બન પરમાણુઓ એકબીજા સાથે $C-C$ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે,જે દરેક કાર્બન પરમાણુની એક $sp$ સંકર કક્ષકના અક્ષીય અતિવ્યાપનથી બને છે.
- દરેક કાર્બન પરમાણુ પરની બાકીની $sp$ સંકર કક્ષક હાઈડ્રોજન પરમાણુની અર્ધ-પૂર્ણ $1s$ કક્ષક સાથે અક્ષીય અતિવ્યાપન કરીને $C-H$ $\sigma$ બંધ બનાવે છે.
- દરેક કાર્બન પરમાણુ પરની અસંકરિત $2p_x$ અને $2p_y$ કક્ષકો બીજા કાર્બન પરમાણુની અનુરૂપ $2p_x$ અને $2p_y$ કક્ષકો સાથે પાર્શ્વીય (sideways) અતિવ્યાપન કરીને બે $\pi$ બંધ બનાવે છે.
- આમ,ઈથાઈન અણુ રેખીય ભૂમિતિ ધરાવે છે જેમાં બે કાર્બન પરમાણુઓ વચ્ચે ત્રિ-બંધ $(C \equiv C)$ હોય છે.