મીટર બ્રિજનો ઉપયોગ કરીને અજ્ઞાત અવરોધનું મૂલ્ય કેવી રીતે મેળવી શકાય તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મીટર બ્રિજ એ વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
$1$. મીટર બ્રિજના એક ગેપમાં અજ્ઞાત અવરોધ $R$ અને બીજા ગેપમાં અવરોધ પેટીમાંથી જાણીતો અવરોધ $S$ જોડો.
$2$. ગેલ્વેનોમીટરમાં શૂન્ય આવર્તન મળે ત્યાં સુધી જોકીને તાર $AC$ પર સરકાવો. આ બિંદુને તટસ્થ બિંદુ (null point) કહે છે.
$3$. ધારો કે તાર $AD$ ની લંબાઈ $l$ છે. તો તાર $DC$ ની લંબાઈ $(100 - l) \text{ cm}$ થશે.
$4$. ધારો કે તારનો એકમ લંબાઈ દીઠ અવરોધ $\rho$ છે. તેથી,વિભાગ $AD$ નો અવરોધ $P = \rho l$ અને વિભાગ $DC$ નો અવરોધ $Q = \rho(100 - l)$ થશે.
$5$. વ્હીટસ્ટોન બ્રિજના સિદ્ધાંત મુજબ,સંતુલિત સ્થિતિમાં:
$\frac{R}{S} = \frac{P}{Q} = \frac{\rho l}{\rho(100 - l)}$
$6$. આનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{R}{S} = \frac{l}{100 - l}$
$7$. તેથી,અજ્ઞાત અવરોધ $R$ નું સૂત્ર:
$R = S \left( \frac{l}{100 - l} \right)$
$8$. લંબાઈ $l$ માપીને અને $S$ જાણીને,$R$ નું મૂલ્ય ગણી શકાય છે. ભૂલ ઘટાડવા માટે,તટસ્થ બિંદુ તારના મધ્યની નજીક ($40 \text{ cm}$ અને $60 \text{ cm}$ ની વચ્ચે) મળે તેવો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

Explore More

Similar Questions

મીટરબ્રીજમાં બે ગેપમાં અનુક્રમે $10 \, \Omega$ અને $30 \, \Omega$ નાં અવરોધ છે. જો આ અવરોધોની અદલાબદલી કરવામાં આવે,તો તટસ્થ બિંદુ ..... સેમી ખસશે.

Difficult
View Solution

મીટર બ્રિજના બે ગેપમાં બે જાણીતા અવરોધો જોડવામાં આવ્યા છે. શૂન્ય છેડાથી $20 \ cm$ અંતરે તટસ્થ બિંદુ (null point) મળે છે. બેમાંથી નાના અવરોધ સાથે શ્રેણીમાં $15 \ \Omega$ નો અવરોધ જોડવામાં આવે છે. તટસ્થ બિંદુ $40 \ cm$ પર ખસે છે. નાનો અવરોધ કેટલો હશે ($Omega$ માં)?

મીટર બ્રિજ સાથેના પ્રયોગ દરમિયાન,જ્યારે જોકીને $40.0 \ cm$ પર દબાવવામાં આવે છે ત્યારે ગેલ્વેનોમીટર નલ પોઈન્ટ દર્શાવે છે,જેમાં $90 \ \Omega$ નો પ્રમાણિત અવરોધ વપરાયેલ છે,જે આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે. મીટર બ્રિજમાં વપરાયેલ સ્કેલનું લઘુત્તમ માપ (least count) $1 \ mm$ છે. અજ્ઞાત અવરોધ કેટલો હશે?

મીટર બ્રિજના ગેપમાં બે અજ્ઞાત અવરોધો $A$ અને $B$ જોડવામાં આવ્યા છે. જ્યારે તાર $3:4$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત થાય ત્યારે નલ પોઈન્ટ મળે છે. જ્યારે દરેક અવરોધમાં $40 \Omega$ નો વધારો કરવામાં આવે છે,ત્યારે નલ પોઈન્ટ તારને $7:8$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. અવરોધો $A$ અને $B$ ના મૂલ્યો અનુક્રમે કેટલા હશે?

Difficult
View Solution

મીટર બ્રિજ પ્રયોગમાં,જ્યારે અવરોધ $X$ ને બીજા અવરોધ $Y$ $(X < Y)$ ની સામે સંતુલિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તારના ડાબા છેડાથી $20 \,cm$ અંતરે નલ પોઈન્ટ મળે છે. $4X$ અવરોધને $Y$ ની સામે સંતુલિત કરવા માટે,તે જ છેડાથી નલ પોઈન્ટનું નવું સ્થાન કેટલું હશે ($\,cm$ માં)?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo