જનનકોષજનન (Gametogenesis) વિશે વિગતવાર સમજાવો.

(N/A) જનનકોષજનન એ જૈવિક પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા દ્વિતીય (diploid) અથવા એકકીય (haploid) પૂર્વગામી કોષો કોષ વિભાજન અને વિભેદન દ્વારા પરિપક્વ એકકીય જનનકોષો બનાવે છે.
$1$. જનનકોષોના પ્રકારો: જનનકોષો હંમેશા એકકીય $(n)$ હોય છે. તેના મુખ્ય બે પ્રકારો છે:
- સમજન્યુઓ (Isogametes): કેટલીક લીલમાં (દા.ત.,$Cladophora$,$Ulothrix$),બંને જનનકોષો બાહ્યાકાર અને દેહધાર્મિક રીતે સમાન હોય છે,તેથી તેમને નર કે માદા તરીકે અલગ પાડવા અશક્ય છે.
- વિષમજન્યુઓ (Heterogametes): મોટાભાગના લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,જનનકોષો બાહ્યાકાર રીતે અલગ હોય છે. નર જનનકોષ નાનો અને ચલિત હોય છે,જેને પુજન્યુ (antherozoid) અથવા શુક્રકોષ કહેવાય છે,જ્યારે માદા જનનકોષ મોટો અને અચલિત હોય છે,જેને અંડકોષ (egg or ovum) કહેવાય છે.
$2$. સજીવોમાં લિંગીયતા: પિતૃ દેહ એકકીય કે દ્વિતીય હોઈ શકે છે,પરંતુ જનનકોષો હંમેશા એકકીય હોય છે.
- એકકીય પિતૃ દેહ: મોનેરા,ફૂગ,લીલ અને દ્વિઅંગી (Bryophyta) માં આવતા સજીવોનો દેહ એકકીય હોય છે. તેઓ સમભાજન દ્વારા જનનકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
- દ્વિતીય પિતૃ દેહ: ત્રિઅંગી (Pteridophyta),અનાવૃત બીજધારી,આવૃત બીજધારી અને મોટાભાગના પ્રાણીઓનો દેહ દ્વિતીય હોય છે. આવા સજીવોમાં,અર્ધસૂત્રીભાજન કોષો (meiocytes) અર્ધસૂત્રીભાજન દ્વારા એકકીય જનનકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
$3$. નિષ્કર્ષ: અર્ધસૂત્રીભાજનના અંતે,દરેક જનનકોષમાં રંગસૂત્રોનો માત્ર એક સેટ $(n)$ દાખલ થાય છે,જે ફલન પછીની પેઢીમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખે છે.