ખોરાકમાં રહેલા ખાદ્ય પ્રિઝર્વેટિવ્સ (સંરક્ષકો) અને એન્ટીઑકિસડન્ટો વિશે સમજાવો.

(N/A) $(i)$ ખાદ્ય પ્રિઝર્વેટિવ્સ: ખાદ્ય પ્રિઝર્વેટિવ્સ સૂક્ષ્મજીવોની વૃદ્ધિને કારણે ખોરાકને બગડતો અટકાવે છે. સૌથી સામાન્ય રીતે વપરાતા પ્રિઝર્વેટિવ્સમાં ટેબલ સોલ્ટ (મીઠું),ખાંડ,વનસ્પતિ તેલ અને સોડિયમ બેન્ઝોએટ,$C_6H_5COONa$ નો સમાવેશ થાય છે.
સોડિયમ બેન્ઝોએટ મર્યાદિત માત્રામાં વપરાય છે અને શરીરમાં ચયાપચય પામે છે. સોર્બિક એસિડ અને પ્રોપેનોઇક એસિડના ક્ષારોનો પણ પ્રિઝર્વેટિવ્સ તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
$(ii)$ એન્ટીઑકિસડન્ટો: આ મહત્વપૂર્ણ અને જરૂરી ખાદ્ય ઉમેરણો છે. તે ખોરાક પર ઓક્સિજનની ક્રિયાને ધીમી કરીને ખોરાકના સંરક્ષણમાં મદદ કરે છે. તેઓ જે ખોરાકનું રક્ષણ કરે છે તેના કરતા ઓક્સિજન પ્રત્યે વધુ પ્રતિક્રિયાશીલ હોય છે.
સૌથી જાણીતા બે એન્ટીઑકિસડન્ટો બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સી ટોલ્યુઈન $(BHT)$ અને બ્યુટાઈલેટેડ હાઈડ્રોક્સી એનસોલ $(BHA)$ છે. માખણમાં $BHA$ ઉમેરવાથી તેની શેલ્ફ લાઈફ મહિનાઓથી વધીને વર્ષો સુધી થાય છે.
ક્યારેક વધુ અસર મેળવવા માટે $BHT$ અને $BHA$ ની સાથે સાઇટ્રિક એસિડ પણ ઉમેરવામાં આવે છે. સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ અને સલ્ફાઇટ વાઇન અને બીયર,ખાંડની ચાસણી અને કાપેલા,છોલેલા અથવા સૂકા ફળો અને શાકભાજી માટે ઉપયોગી એન્ટીઑકિસડન્ટો છે.