ઉદાહરણ આપીને ઉત્સેચક ઉદ્દીપન સમજાવો.

ઉત્સેચકો એ જટિલ નાઇટ્રોજનયુક્ત કાર્બનિક સંયોજનો છે જે જીવંત વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. તેઓ ઉચ્ચ આણ્વીય દળ ધરાવતા પ્રોટીન અણુઓ છે જે પાણીમાં કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે.
તેઓ અત્યંત કાર્યક્ષમ ઉદ્દીપક તરીકે કામ કરે છે,ખાસ કરીને કુદરતી જૈવિક પ્રક્રિયાઓ સાથે સંકળાયેલી પ્રતિક્રિયાઓ માટે. સજીવોમાં થતી પ્રતિક્રિયાઓને ઉદ્દીપિત કરતા હોવાથી,તેમને જૈવરાસાયણિક ઉદ્દીપક કહેવામાં આવે છે અને આ ઘટનાને જૈવરાસાયણિક ઉદ્દીપન કહેવાય છે.
ઉત્સેચક ઉદ્દીપિત પ્રતિક્રિયાઓના ઉદાહરણો:
$(i)$ શેરડીની ખાંડનું ઇન્વર્ઝન: ઇન્વર્ટેઝ ઉત્સેચક શેરડીની ખાંડનું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં રૂપાંતર કરે છે.
$C_{12}H_{22}O_{11(aq)} + H_2O_{(l)} \xrightarrow{\text{Invertase}} C_6H_{12}O_{6(aq)} + C_6H_{12}O_{6(aq)}$
$(ii)$ ગ્લુકોઝનું ઇથાઇલ આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર: ઝાયમેઝ ઉત્સેચક ગ્લુકોઝનું ઇથાઇલ આલ્કોહોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં રૂપાંતર કરે છે.
$C_6H_{12}O_{6(aq)} \xrightarrow{\text{Zymase}} 2C_2H_5OH_{(aq)} + 2CO_{2(g)}$
$(iii)$ સ્ટાર્ચનું માલ્ટોઝમાં રૂપાંતર: ડાયસ્ટેઝ ઉત્સેચક સ્ટાર્ચનું માલ્ટોઝમાં રૂપાંતર કરે છે.
$2(C_6H_{10}O_5)_{n(aq)} + nH_2O_{(l)} \xrightarrow{\text{Diastase}} nC_{12}H_{22}O_{11(aq)}$
$(iv)$ યુરિયાનું વિઘટન: યુરેઝ ઉત્સેચક યુરિયાનું એમોનિયા અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં વિઘટન કરે છે.
$NH_2CONH_{2(aq)} + H_2O_{(l)} \xrightarrow{\text{Urease}} 2NH_{3(g)} + CO_{2(g)}$