આલ્કાઈલ હેલાઈડ સંયોજનોના એમોનોલિસિસ (ammonolysis) વિશે સમજાવો.

(N/A) આલ્કાઈલ અથવા બેન્ઝાઈલ હેલાઈડમાં કાર્બન-હેલોજન બંધ ન્યુક્લિયોફાઈલ દ્વારા સરળતાથી તૂટી શકે છે. તેથી,આલ્કાઈલ અથવા બેન્ઝાઈલ હેલાઈડ એમોનિયાના ઈથેનોલિક દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ન્યુક્લિયોફિલિક વિસ્થાપન પ્રક્રિયા આપે છે,જેમાં હેલોજન પરમાણુ એમીનો $(-NH_{2})$ ગ્રુપ દ્વારા બદલાય છે. એમોનિયાના અણુ દ્વારા $C-X$ બંધ તૂટવાની આ પ્રક્રિયાને એમોનોલિસિસ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $373 \ K$ તાપમાને સીલબંધ નળીમાં કરવામાં આવે છે. આમ પ્રાપ્ત થયેલ પ્રાથમિક એમાઈન ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને આલ્કાઈલ હેલાઈડ સાથે આગળ પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન,અને અંતે ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષાર બનાવે છે.
મુક્ત એમાઈન એમોનિયમ ક્ષારમાંથી પ્રબળ બેઝ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મેળવી શકાય છે: $R-NH_{3}^{+}X^{-} + NaOH \rightarrow R-NH_{2} + H_{2}O + Na^{+}X^{-}$.
એમોનોલિસિસમાં પ્રાથમિક,દ્વિતીયક અને તૃતીયક એમાઈન તેમજ ચતુર્થક એમોનિયમ ક્ષારનું મિશ્રણ મળવાની ગેરફાયદો છે.
જો કે,એમોનિયાના મોટા પ્રમાણમાં વધારાનો ઉપયોગ કરીને પ્રાથમિક એમાઈન મુખ્ય નીપજ તરીકે મેળવી શકાય છે.
એમાઈન સાથે હેલાઈડની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $R-I > R-Br > R-Cl$ છે.