અસામાન્ય મોલર દળ સમજાવો.

(N/A) અસામાન્ય મોલર દળ એટલે દ્રાવ્યનું એવું મોલર દળ જે સંખ્યાત્મક ગુણધર્મોના આધારે ગણતરી કરેલ અપેક્ષિત અથવા સામાન્ય મૂલ્ય કરતા ઓછું અથવા વધારે હોય.
$1$. વિયોજન: જ્યારે આયનીય સંયોજનો પાણીમાં ઓગળે છે,ત્યારે તેઓ ધન આયનો અને ઋણ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે,જેનાથી દ્રાવણમાં કણોની સંખ્યા વધે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$KCl$ એ $K^{+}$ અને $Cl^{-}$ આયનોમાં વિયોજિત થાય છે. સંખ્યાત્મક ગુણધર્મો કણોની સંખ્યા પર આધારિત હોવાથી,અવલોકિત અસર અપેક્ષા કરતા વધારે હોય છે,જેના પરિણામે પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરેલ મોલર દળ સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય કરતા ઓછું મળે છે.
$2$. સુયોજન: અણુઓ મોટા એકમો બનાવવા માટે જોડાઈ શકે છે,જેનાથી દ્રાવણમાં કણોની કુલ સંખ્યા ઘટે છે. તેનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ બેન્ઝીનમાં એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ નું હાઇડ્રોજન બંધને કારણે થતું ડાયમરાઇઝેશન છે,જે નીચે મુજબ છે:
$2 CH_3COOH \rightleftharpoons (CH_3COOH)_2$
આ કિસ્સામાં,કણોની સંખ્યા ઘટે છે,જેના પરિણામે અવલોકિત સંખ્યાત્મક ગુણધર્મનું મૂલ્ય ઓછું મળે છે અને પ્રાયોગિક રીતે નક્કી કરેલ મોલર દળ સૈદ્ધાંતિક મૂલ્ય કરતા વધારે મળે છે.