શું પૃથ્વી પરથી કોઈ પદાર્થની નિષ્ક્રમણ ઝડપ (escape speed) નીચેના બાબતો પર આધાર રાખે છે:
$(a)$ પદાર્થનું દળ,
$(b)$ તે કયા સ્થાન પરથી ફેંકવામાં આવે છે,
$(c)$ પ્રક્ષેપણની દિશા,
$(d)$ જે સ્થાન પરથી પદાર્થને લોન્ચ કરવામાં આવે છે તેની ઊંચાઈ?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(D) ના.
$(b)$ ના.
$(c)$ ના.
$(d)$ હા.
પૃથ્વી પરથી પદાર્થની નિષ્ક્રમણ ઝડપ $v_{esc}$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$v_{esc} = \sqrt{\frac{2GM}{R+h}}$
જ્યાં $G$ એ ગુરુત્વાકર્ષણનો સાર્વત્રિક અચળાંક છે,$M$ એ પૃથ્વીનું દળ છે,$R$ એ પૃથ્વીની ત્રિજ્યા છે,અને $h$ એ સપાટીથી લોન્ચિંગ સ્થાનની ઊંચાઈ છે.
$1$. સૂત્ર પરથી સ્પષ્ટ છે કે $v_{esc}$ એ પદાર્થના દળ $(m)$ પર આધાર રાખતું નથી.
$2$. તે પ્રક્ષેપણની દિશા પર આધાર રાખતું નથી,જ્યાં સુધી તે પૃથ્વીની અંદરની તરફ ન હોય.
$3$. તે લોન્ચિંગ સ્થાન $(R+h)$ પર આધાર રાખે છે. જેમ ઊંચાઈ $h$ વધે છે,તેમ નિષ્ક્રમણ ઝડપ ઘટે છે.

Explore More

Similar Questions

પૃથ્વી અને ચંદ્રના દળ અને ત્રિજ્યા અનુક્રમે $M_1, R_1$ અને $M_2, R_2$ છે. તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ છે. $m$ દળના કણને બંને કેન્દ્રોની વચ્ચેના મધ્યબિંદુથી કેટલી લઘુત્તમ ઝડપે ફેંકવો જોઈએ જેથી તે અનંત સુધી પલાયન કરી શકે?

Difficult
View Solution

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે: એકને વિધાન $A$ અને બીજાને કારણ $R$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $A$: પૃથ્વી પર વાતાવરણ છે જ્યારે ચંદ્ર પર કોઈ વાતાવરણ નથી.
કારણ $R$: પૃથ્વીની સરખામણીમાં ચંદ્ર પર નિષ્ક્રમણ વેગ (escape velocity) ખૂબ જ ઓછો છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો:

એક ગ્રહ પરથી પદાર્થનો નિષ્ક્રમણ વેગ કેટલો હશે જેનું દળ પૃથ્વીના દળ કરતાં $6$ ગણું અને ત્રિજ્યા પૃથ્વીની ત્રિજ્યા કરતાં $2$ ગણી છે? (જ્યાં $V_{e}$ એ પૃથ્વીની સપાટી પરથી પદાર્થનો નિષ્ક્રમણ વેગ છે.)

ચંદ્ર પર વાતાવરણ નથી કારણ કે

રોકેટ પાસે નિષ્ક્રમણ ઊર્જા (Escape Energy) શા માટે હોતી નથી?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo