સંપર્ક વગર બે ગોળાઓને વિદ્યુતભારિત કરવાની રીતની ચર્ચા કરો.

(N/A) $(i)$ અવાહક સ્ટેન્ડ પર રાખેલા બે ધાતુના ગોળાઓ $A$ અને $B$ ને આકૃતિ $(a)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ સંપર્કમાં લાવો.
$(ii)$ એક ધન વિદ્યુતભારિત સળિયાને કોઈ એક ગોળા,ધારો કે $A$ ની નજીક લાવો,ધ્યાન રાખો કે તે ગોળાને સ્પર્શે નહીં.
ગોળાઓમાં રહેલા મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન સળિયા તરફ આકર્ષાય છે. આનાથી ગોળા $B$ ની પાછળની સપાટી પર વધારાનો ધન વિદ્યુતભાર જમા થાય છે. બંને પ્રકારના વિદ્યુતભારો ધાતુના ગોળાઓમાં બંધાયેલા છે અને બહાર નીકળી શકતા નથી. તેથી,તેઓ આકૃતિ $(b)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ સપાટી પર રહે છે.
ગોળા $A$ ની ડાબી સપાટી પર વધારાનો ઋણ વિદ્યુતભાર અને ગોળા $B$ ની જમણી સપાટી પર વધારાનો ધન વિદ્યુતભાર હોય છે.
જેમ જેમ $A$ ની ડાબી સપાટી પર ઋણ વિદ્યુતભાર જમા થવાનું શરૂ થાય છે,તેમ અન્ય ઇલેક્ટ્રોન તેમના દ્વારા અપાકર્ષાય છે. ટૂંક સમયમાં,સળિયાના આકર્ષણ બળ અને જમા થયેલા વિદ્યુતભારોને કારણે લાગતા અપાકર્ષણ બળની અસર હેઠળ સંતુલન સ્થપાય છે. આકૃતિ $(b)$ સંતુલન સ્થિતિ દર્શાવે છે.
જ્યાં સુધી કાચનો સળિયો ગોળાની નજીક રાખવામાં આવે છે ત્યાં સુધી જમા થયેલા વિદ્યુતભારો સપાટી પર રહે છે. જો સળિયો દૂર કરવામાં આવે,તો વિદ્યુતભારો પર કોઈ બાહ્ય બળ લાગતું નથી અને તેઓ તેમની મૂળ તટસ્થ સ્થિતિમાં ફરીથી વહેંચાઈ જાય છે.
$(iii)$ આકૃતિ $(c)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ,જ્યારે કાચનો સળિયો હજુ પણ ગોળા $A$ ની નજીક હોય ત્યારે ગોળાઓને થોડા અંતરે અલગ કરો. બંને ગોળાઓ વિરુદ્ધ રીતે વિદ્યુતભારિત થયેલા જોવા મળે છે અને એકબીજાને આકર્ષે છે.
$(iv)$ સળિયો દૂર કરો. ગોળાઓ પરના વિદ્યુતભારો આકૃતિ $(d)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ ફરીથી ગોઠવાય છે. હવે,ગોળાઓને એકબીજાથી વધુ દૂર કરો.
તેમના પરના વિદ્યુતભારો આકૃતિ $(e)$ માં દર્શાવ્યા મુજબ સમાન રીતે વહેંચાઈ જાય છે.
$(v)$ આ પ્રક્રિયામાં,દરેક ધાતુના ગોળા સમાન અને વિરુદ્ધ રીતે વિદ્યુતભારિત થશે. આને પ્રેરણ દ્વારા વિદ્યુતભારિત કરવાની રીત કહે છે.