સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ($NaOH$ - કોસ્ટિક સોડા) ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનની ચર્ચા કરો અને તેના ગુણધર્મો તથા ઉપયોગો જણાવો.

(N/A) સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સામાન્ય રીતે વ્યાપારી ધોરણે $Castner-Kellner$ સેલમાં સોડિયમ ક્લોરાઇડના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવે છે. મર્ક્યુરી કેથોડ અને કાર્બન એનોડનો ઉપયોગ કરીને બ્રાઇન દ્રાવણનું વિદ્યુતવિભાજન કરવામાં આવે છે. કેથોડ પર મુક્ત થતી સોડિયમ ધાતુ મર્ક્યુરી સાથે જોડાઈને સોડિયમ એમાલગમ બનાવે છે. એનોડ પર ક્લોરિન વાયુ મુક્ત થાય છે.
કેથોડ: $Na^{+} + e^{-} \xrightarrow{Hg} Na-\text{amalgam}$
એનોડ: $Cl^{-} \rightarrow \frac{1}{2} Cl_{2} + e^{-}$
એમાલગમને પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરાવીને સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને હાઇડ્રોજન વાયુ મેળવવામાં આવે છે.
$2Na-\text{amalgam} + 2H_{2}O \rightarrow 2NaOH + 2Hg + H_{2}$
ગુણધર્મો: સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ સફેદ,અર્ધપારદર્શક ઘન પદાર્થ છે. તે $591 \ K$ તાપમાને પીગળે છે. તે પાણીમાં સરળતાથી દ્રાવ્ય થઈને પ્રબળ આલ્કલાઇન દ્રાવણ બનાવે છે. સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના સ્ફટિકો ભેજશોષક હોય છે.
સપાટી પરનું સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડનું દ્રાવણ વાતાવરણમાં રહેલા $CO_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Na_{2}CO_{3}$ બનાવે છે.
ઉપયોગો: $(i)$ સાબુ,કાગળ,કૃત્રિમ રેશમ અને અનેક રસાયણોના ઉત્પાદનમાં,$(ii)$ પેટ્રોલિયમ શુદ્ધિકરણમાં,$(iii)$ બોક્સાઇટના શુદ્ધિકરણમાં,$(iv)$ કાપડ ઉદ્યોગમાં સુતરાઉ કાપડના મર્સરાઇઝિંગ માટે,$(v)$ શુદ્ધ ચરબી અને તેલની તૈયારી માટે,અને $(vi)$ પ્રયોગશાળામાં પ્રક્રિયક તરીકે.