કોષરસપટલની રચના આકૃતિ સાથે વિગતવાર સમજાવો.

(N/A) કોષરસપટલની વિગતવાર રચનાનો અભ્યાસ ઇલેક્ટ્રોન માઇક્રોસ્કોપની શોધ પછી જ શક્ય બન્યો હતો.
સૌ પ્રથમ,માનવ $RBC$ (રક્તકણ) ના કોષરસપટલનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
કોષરસપટલ લિપિડ્સનું બનેલું હોય છે,જે પટલમાં એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે તેમના ધ્રુવીય શીર્ષ બહારની તરફ અને જલવિરાગી પૂંછડીઓ અંદરની તરફ રહે છે.
આ ગોઠવણી સુનિશ્ચિત કરે છે કે સંતૃપ્ત હાઇડ્રોકાર્બનની અધ્રુવીય પૂંછડી જલીય વાતાવરણથી સુરક્ષિત રહે. પટલનો લિપિડ ઘટક મુખ્યત્વે ફોસ્ફોગ્લિસરાઇડ્સનો બનેલો હોય છે.
જૈવરાસાયણિક તપાસથી સ્પષ્ટ થયું કે કોષરસપટલમાં પ્રોટીન અને કાર્બોદિત પણ હોય છે. વિવિધ કોષોમાં પ્રોટીન અને લિપિડનું પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે અલગ-અલગ હોય છે.
મનુષ્યમાં,રક્તકણ (erythrocyte) ના પટલમાં આશરે $52\%$ પ્રોટીન અને $40\%$ લિપિડ હોય છે.
નિષ્કર્ષણની સરળતાના આધારે,પટલ પ્રોટીનને અંતર્ગત (integral) અથવા પરિઘવર્તી (peripheral) પ્રોટીન તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે. પરિઘવર્તી પ્રોટીન પટલની સપાટી પર આવેલા હોય છે,જ્યારે અંતર્ગત પ્રોટીન પટલમાં આંશિક અથવા સંપૂર્ણ રીતે ખૂંપેલા હોય છે.
કોષરસપટલની રચના માટે સિંગર અને નિકોલસન $(1972)$ દ્વારા એક સુધારેલું મોડેલ રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું,જેને 'ફ્લુઇડ-મોઝેઇક મોડેલ' તરીકે વ્યાપકપણે સ્વીકારવામાં આવ્યું છે. આ મુજબ,લિપિડની અર્ધ-પ્રવાહી પ્રકૃતિ પ્રોટીનને સમગ્ર દ્વિસ્તરમાં પાર્શ્વિય ગતિ કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. પટલની અંદર ગતિ કરવાની આ ક્ષમતાને તેની તરલતા (fluidity) તરીકે માપવામાં આવે છે.