મિકેનિક્સ (યાંત્રિકી) અને થર્મોડાયનેમિક્સ (ઉષ્માગતિશાસ્ત્ર) વચ્ચેનો તફાવત શું છે?
(N/A) મિકેનિક્સ એ બળો અને ટોર્કની અસર હેઠળ કણો અથવા પદાર્થોની ગતિ સાથે સંબંધિત છે. તે સિસ્ટમની યાંત્રિક સ્થિતિ,જેમ કે તેનું સ્થાન,વેગ અને ગતિ ઊર્જા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
બીજી તરફ,થર્મોડાયનેમિક્સ એ સિસ્ટમની આંતરિક મેક્રોસ્કોપિક સ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે,જે દબાણ,કદ અને તાપમાન જેવા સ્ટેટ વેરિયેબલ્સ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે. તે સમગ્ર સિસ્ટમની ગતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતું નથી.
ઉદાહરણ તરીકે,જ્યારે બંદૂકમાંથી ગોળી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની યાંત્રિક સ્થિતિ (ગતિ ઊર્જા) બદલાય છે. જો કે,જ્યારે ગોળી લાકડાના ટુકડાને અથડાય છે અને અટકી જાય છે,ત્યારે તેની ગતિ ઊર્જા આંતરિક ઊર્જા (ઉષ્મા) માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે ગોળી અને લાકડા બંનેનું તાપમાન બદલે છે.
ટૂંકમાં,તાપમાન એ કણોની આંતરિક,અવ્યવસ્થિત ગતિની ઊર્જા સાથે સંબંધિત છે,જ્યારે મિકેનિક્સ એ સમગ્ર સિસ્ટમની વ્યવસ્થિત ગતિ સાથે સંબંધિત છે.
બીજી તરફ,થર્મોડાયનેમિક્સ એ સિસ્ટમની આંતરિક મેક્રોસ્કોપિક સ્થિતિ સાથે સંબંધિત છે,જે દબાણ,કદ અને તાપમાન જેવા સ્ટેટ વેરિયેબલ્સ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે. તે સમગ્ર સિસ્ટમની ગતિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતું નથી.
ઉદાહરણ તરીકે,જ્યારે બંદૂકમાંથી ગોળી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે તેની યાંત્રિક સ્થિતિ (ગતિ ઊર્જા) બદલાય છે. જો કે,જ્યારે ગોળી લાકડાના ટુકડાને અથડાય છે અને અટકી જાય છે,ત્યારે તેની ગતિ ઊર્જા આંતરિક ઊર્જા (ઉષ્મા) માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે ગોળી અને લાકડા બંનેનું તાપમાન બદલે છે.
ટૂંકમાં,તાપમાન એ કણોની આંતરિક,અવ્યવસ્થિત ગતિની ઊર્જા સાથે સંબંધિત છે,જ્યારે મિકેનિક્સ એ સમગ્ર સિસ્ટમની વ્યવસ્થિત ગતિ સાથે સંબંધિત છે.
Explore More
Similar Questions
બે પાત્રો $A$ અને $B$ ધ્યાનમાં લો જેમાં સમાન દબાણ,કદ અને તાપમાને સમાન વાયુઓ ભરેલા છે. પાત્ર $A$ માં રહેલા વાયુને સમતાપી રીતે તેના મૂળ કદના અડધા ભાગ સુધી સંકોચવામાં આવે છે,જ્યારે પાત્ર $B$ માં રહેલા વાયુને એડિબેટિક (નિરુદ્ધોષ્મ) રીતે તેના મૂળ કદના અડધા ભાગ સુધી સંકોચવામાં આવે છે. $B$ માં રહેલા વાયુના અંતિમ દબાણ અને $A$ માં રહેલા વાયુના અંતિમ દબાણનો ગુણોત્તર કેટલો થાય?
Medium
View Solutionએક ગેસને ગતિશીલ ઘર્ષણરહિત પિસ્ટન ધરાવતા સિલિન્ડરમાં બંધ કરવામાં આવ્યો છે. તેની પ્રારંભિક થર્મોડાયનેમિક સ્થિતિ $P_i = 10^5 \text{ Pa}$ અને કદ $V_i = 10^{-3} \text{ m}^3$ થી બદલાઈને અંતિમ સ્થિતિ $P_f = (1/32) \times 10^5 \text{ Pa}$ અને $V_f = 8 \times 10^{-3} \text{ m}^3$ થાય છે, જે એક એડિબેટિક ક્વોસી-સ્ટેટિક પ્રક્રિયા છે, જેમાં $P^3 V^5 = \text{constant}$ છે. બીજી થર્મોડાયનેમિક પ્રક્રિયાનો વિચાર કરો જે સિસ્ટમને સમાન પ્રારંભિક સ્થિતિમાંથી સમાન અંતિમ સ્થિતિમાં બે તબક્કામાં લાવે છે: $P_i$ પર આઇસોબેરિક વિસ્તરણ, ત્યારબાદ $V_f$ કદ પર આઇસોકોરિક (આઇસોવોલ્યુમેટ્રિક) પ્રક્રિયા. બે-તબક્કાની પ્રક્રિયામાં સિસ્ટમને આપવામાં આવેલી ગરમી આશરે કેટલી છે: ($\text{ J}$ માં)
એક મોલ દ્વિ-પરમાણ્વીય વાયુ $\frac{Q}{3}$ જેટલું કાર્ય કરે છે,જ્યારે તેને આપવામાં આવતી ઉષ્મા $Q$ છે. આ પ્રક્રિયામાં વાયુની મોલર વિશિષ્ટ ઉષ્મા કેટલી હશે?
એક આદર્શ વાયુના પાંચ મોલનું દબાણ $p_0$,કદ $V_0$ અને તાપમાન $T_0$ છે. વાયુનું કદ $3V_0$ સુધી એવી રીતે વિસ્તરણ કરવામાં આવે છે કે જેથી દબાણ $p$ એ કદ $V$ ના વિધેય તરીકે $p = p_0(V/V_0)$ મુજબ બદલાય છે. ત્યારબાદ કદ અચળ રાખીને દબાણ ઘટાડીને $p_0$ કરવામાં આવે છે. અંતે,વાયુનું સમદાબી સંકોચન કરવામાં આવે છે જ્યાં સુધી કદ અને તાપમાન અનુક્રમે $V_0$ અને $T_0$ ન થાય. સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન વાયુ દ્વારા કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય કેટલું છે?
એક આદર્શ વાયુ પ્રતિવર્તી ચક્ર $a \to b \to c \to d$ માંથી પસાર થાય છે અને નીચે મુજબનો $V - T$ આલેખ ધરાવે છે. પ્રક્રિયાઓ $d \to a$ અને $b \to c$ સમોષ્મી (adiabatic) છે. આ પ્રક્રિયા માટેનો અનુરૂપ $P - V$ આલેખ કયો છે? (બધી આકૃતિઓ યોજનાબદ્ધ છે અને માપ પ્રમાણે દોરેલી નથી):
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo