$DNA$ પ્રતિકૃતિ (Replication) માં સામેલ વિવિધ ઉત્સેચકોનું વર્ણન કરો.

(N/A) પ્રતિકૃતિની પ્રક્રિયા માટે નીચે મુજબના ઉદ્દીપકો (ઉત્સેચકો) ની જરૂર પડે છે:
$DNA$-આધારિત $DNA$ પોલિમરેઝ: આ મુખ્ય ઉત્સેચક છે જે $DNA$ ટેમ્પલેટનો ઉપયોગ કરીને ડિઓક્સિન્યુક્લિઓટાઇડ્સના પોલિમરાઇઝેશનને ઉદ્દીપ્ત કરે છે. આ ઉત્સેચકો અત્યંત કાર્યક્ષમ હોય છે કારણ કે તેઓએ ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં મોટી સંખ્યામાં ન્યુક્લિઓટાઇડ્સનું પોલિમરાઇઝેશન કરવું પડે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$E. coli$ તેના $4.6 \times 10^{6}$ bp જીનોમની પ્રતિકૃતિ $38$ મિનિટમાં પૂર્ણ કરે છે,જેના માટે સરેરાશ પોલિમરાઇઝેશન દર આશરે $2000$ bp પ્રતિ સેકન્ડ જરૂરી છે. આ પોલિમરેઝ ઝડપી અને અત્યંત સચોટ હોવા જોઈએ,કારણ કે ભૂલોને કારણે મ્યુટેશન થઈ શકે છે. ઉર્જાની દ્રષ્ટિએ,પ્રતિકૃતિ એક ખર્ચાળ પ્રક્રિયા છે; ડિઓક્સિરિબોન્યુક્લિઓસાઇડ ટ્રાયફોસ્ફેટ્સ બેવડા હેતુઓ પૂરા પાડે છે: સબસ્ટ્રેટ તરીકે કામ કરવું અને પોલિમરાઇઝેશન પ્રતિક્રિયા માટે ઉર્જા પૂરી પાડવી ($ATP$ ની જેમ જ બે ટર્મિનલ ફોસ્ફેટ્સ ઉચ્ચ-ઉર્જા ધરાવે છે). પ્રોકેરિયોટ્સમાં ત્રણ પ્રકારના ($DNA$ પોલિમરેઝ $I, II, III$) હોય છે,જ્યારે યુકેરિયોટ્સમાં પાંચ પ્રકારના $(\alpha, \beta, \gamma, \delta, \varepsilon)$ ઓળખવામાં આવ્યા છે. તેઓ પ્રૂફરીડિંગ દ્વારા ખોટા ન્યુક્લિઓટાઇડ્સને દૂર કરવામાં પણ મદદ કરે છે.
હેલિકેઝ: તે $DNA$ હેલિક્સને અનવાઇન્ડ કરે છે,એટલે કે પ્રતિકૃતિ ફોર્ક બનાવવા માટે બે સ્ટ્રેન્ડને એક બિંદુએથી અલગ કરે છે.
ટોપોઆઇસોમરેઝ: $DNA$ નું અનવાઇન્ડિંગ $DNA$ સ્ટ્રેન્ડમાં તણાવ પેદા કરે છે,જે ટોપોઆઇસોમરેઝ ઉત્સેચક દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
$DNA$ લિગેઝ: તે ફોસ્ફોડાયસ્ટર બોન્ડના નિર્માણને ઉદ્દીપ્ત કરીને $DNA$ ટુકડાઓને (ઓકાઝાકી ફ્રેગમેન્ટ્સ) જોડવાની સુવિધા આપે છે. તે ડુપ્લેક્સ $DNA$ માં સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડ બ્રેક્સને રિપેર કરવામાં પણ ભૂમિકા ભજવે છે.
પ્રાઇમેઝ: તે ટૂંકા $RNA$ પ્રાઇમર્સનું સંશ્લેષણ કરે છે જે $DNA$ પોલિમરેઝ માટે નવા $DNA$ સ્ટ્રેન્ડના સંશ્લેષણને શરૂ કરવા માટે જરૂરી છે.