સૃષ્ટિ ફૂગ (Kingdom Fungi) ના વિવિધ વર્ગોનું વર્ણન કરો.

(N/A) કવકજાળ (mycelium) ની બાહ્યાકાર વિદ્યા,બીજાણુ નિર્માણની રીત અને ફળકાય (fruiting bodies) ના આધારે સૃષ્ટિ ફૂગને વિવિધ વર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$(A)$ ફાયકોમાયસેટીસ (Phycomycetes):
- નિવાસસ્થાન: આ વર્ગના સભ્યો જલીય નિવાસસ્થાનમાં,ભેજવાળી અને ભીની જગ્યાએ સડતા લાકડા પર અથવા વનસ્પતિઓ પર અવિકલ્પી પરોપજીવી તરીકે જોવા મળે છે.
- દેહ રચના: કવકજાળ પડદા વિહીન (aseptate) અને બહુકોષકેન્દ્રીય (coenocytic) હોય છે.
- કોષદીવાલ: તેમાં સેલ્યુલોઝ,કાઈટીન અથવા બંનેના સૂક્ષ્મ તંતુઓ હોય છે.
- પ્રજનન: અલિંગી પ્રજનન ચલ બીજાણુઓ (zoospores) અથવા અચલ બીજાણુઓ (aplanospores) દ્વારા થાય છે. આ બીજાણુઓ બીજાણુધાનીમાં અંતર્જાત રીતે ઉત્પન્ન થાય છે. બે જન્યુઓના જોડાણથી યુગ્મ બીજાણુ (zygospore) બને છે. આ જન્યુઓ બાહ્યાકાર રીતે સમાન (સમજન્યુક) અથવા અસમાન (વિષમજન્યુક કે અંડજન્યુક) હોઈ શકે છે.
- ઉદાહરણ: મ્યુકર,રાઈઝોપસ (બ્રેડ મોલ્ડ) અને આલ્બ્યુગો (રાઈ પરની પરોપજીવી ફૂગ). તેના દ્વારા થતા રોગોમાં વ્હાઈટ રસ્ટ (આલ્બ્યુગો),બટાટાનો લેટ બ્લાઈટ (ફાઈટોપ્થોરા ઈન્ફેસ્ટન્સ) વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
$(B)$ એસ્કોમાયસેટીસ (Ascomycetes):
- સામાન્ય રીતે 'થેલી ફૂગ' (Sac-fungi) તરીકે ઓળખાય છે. તે મોટે ભાગે બહુકોષીય (દા.ત. પેનિસિલિયમ) અથવા ભાગ્યે જ એકકોષીય (દા.ત. યીસ્ટ,સેકેરોમાયસીસ) હોય છે.
- પોષણ પદ્ધતિ: તે મૃતોપજીવી,વિઘટકો,પરોપજીવી અથવા છાણ પર ઉગતી (coprophilous) હોય છે.
- દેહ રચના: કવકજાળ શાખિત અને પડદાવાળી (septate) હોય છે.
- પ્રજનન: અલિંગી બીજાણુઓ કોનિડિયા છે જે વિશિષ્ટ કવકજાળ પર બાહ્ય રીતે ઉત્પન્ન થાય છે. લિંગી બીજાણુઓને એસ્કોસ્પોર્સ કહેવાય છે,જે થેલી જેવા એસ્કાઈમાં અંતર્જાત રીતે ઉત્પન્ન થાય છે. આ એસ્કાઈ વિવિધ પ્રકારના ફળકાયમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જેને એસ્કોકાર્પ કહે છે.
- ઉદાહરણ: એસ્પરજીલસ,ક્લેવિસેપ્સ અને ન્યુરોસ્પોરા.
$(C)$ બેસિડિયોમાયસેટીસ (Basidiomycetes):
- સામાન્ય રીતે 'ક્લબ ફૂગ' તરીકે ઓળખાય છે. તે જમીનમાં,લાકડાના થડ પર અને જીવંત વનસ્પતિઓમાં પરોપજીવી તરીકે ઉગે છે.
- દેહ રચના: કવકજાળ શાખિત અને પડદાવાળી હોય છે.
- પ્રજનન: અલિંગી બીજાણુઓ સામાન્ય રીતે જોવા મળતા નથી,પરંતુ અવખંડન દ્વારા વાનસ્પતિક પ્રજનન સામાન્ય છે. લિંગી અંગો ગેરહાજર હોય છે,પરંતુ પ્લાઝમોગેમી બે ભિન્ન જનીન પ્રકારના વાનસ્પતિક કોષોના જોડાણ દ્વારા થાય છે. પરિણામે બનતી રચના દ્વિકોષકેન્દ્રીય હોય છે જે અંતે બેસિડિયમ બનાવે છે. બેસિડિયમમાં કેરિયોગેમી અને અર્ધીકરણ થાય છે,જેનાથી ચાર બેસિડિયોસ્પોર્સ બાહ્ય રીતે ઉત્પન્ન થાય છે.
- ઉદાહરણ: એગેરિકસ (મશરૂમ),યુસ્ટીલેગો (સ્મટ) અને પક્સિનિયા (રસ્ટ ફૂગ).
$(D)$ ડ્યુટેરોમાયસેટીસ (Deuteromycetes):
- સામાન્ય રીતે 'અપૂર્ણ ફૂગ' (Imperfect fungi) તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે આ ફૂગની માત્ર અલિંગી અથવા વાનસ્પતિક અવસ્થાઓ જ જાણીતી છે.
- દેહ રચના: કવકજાળ પડદાવાળી અને શાખિત હોય છે.
- પોષણ: કેટલાક મૃતોપજીવી કે પરોપજીવી છે,જ્યારે ઘણા વિઘટકો તરીકે કામ કરે છે અને ખનીજ ચક્રમાં મદદ કરે છે.
- ઉદાહરણ: અલ્ટરનેરિયા,કોલેટોટ્રિકમ અને ટ્રાયકોડર્મા.